Waarom hijgt mijn kat? (Katten hijgen niet zoals honden)

Een hijgende hond is het beeld van gezonde, gelukkige inspanning. Een hijgende kat wijst bijna altijd op een medisch probleem. Dit fundamentele verschil verraadt zelfs ervaren huisdiereneigenaren. Terwijl honden hijgen om hun lichaamstemperatuur te reguleren, ademen katten vrijwel uitsluitend door hun neus — een kat die met open mond ademhaalt, heeft respiratoire stress, is oververhit of ernstig gestrest, en verdient onmiddellijke aandacht. Hier is wat dit kan veroorzaken en wat je moet doen.

Wanneer is hijgen normaal bij katten?

Er is een nauw venster van normaal hijgen bij katten: kort, voorbijgaand open-mond ademen onmiddellijk na intens spel of beweging, niet langer dan een of twee minuten voordat het volledig stopt. Sommige katten hijgen ook kort tijdens extreme stress — een autoreis, een bezoek aan de dierenarts — en herstellen snel zodra de stressor verdwijnt. Als hijgen kort is, stopt binnen 1-2 minuten rust en je kunt een duidelijke fysieke oorzaak identificeren (heftig spel of extreme angst), is het waarschijnlijk geen medische noodsituatie. Elk hijgen dat langer duurt dan enkele minuten, of zonder duidelijke fysieke oorzaak optreedt, vereist aandacht van je dierenarts.

1. Ademhalingsziekte

Kattenasthma is een van de meest voorkomende oorzaken van hijgen en open-mond ademhaling bij katten. Het veroorzaakt bronchoconrictie — vernauwing van de luchtwegen — die ademen moeilijk en inspannend maakt. Tijdens een astma-aanval hurken katten vaak met hun nek uitgestrekt, ademen ze snel en ondiep, en kunnen ze piepende geluiden maken. Kattenasthma wordt gediagnosticeerd via röntgenfoto's van de borst en reactie op behandeling. Bronchodilators (albuterol-inhalator via een kattenspacer) en corticosteroïden zijn de basis van de behandeling. Chronisch asthma wordt op lange termijn beheerd met inhaleerbare steroïden.

2. Hartziekte

Hypertrofische cardiomyopathie (HCM) is de meest voorkomende hartziekte bij katten en kan vloeistofophoping in of rond de longen veroorzaken (pulmonaal oedeem of pleurale effusie), waardoor ademen steeds moeilijker wordt. Getroffen katten kunnen hijgen, snel ademen, of in een inééngedoken positie zitten met hun voorpoten uit elkaar om gemakkelijker te kunnen ademen. HCM blijft vaak onopgemerkt totdat de kat in een crisis is. Dierenartsendiagnose omvat hartonderzoek, echocardiografie en röntgenfoto's van de borst. Noodbehandeling van pulmonaal oedeem omvat zuurstoftherapie en diuretica (furosemide). Langetermijnbeheer met atenolol of clopidogrel helpt complicaties te voorkomen.

3. Pleurale effusie

Vloeistofophoping in de ruimte rond de longen (pleurale ruimte) comprimeert de longen en beperkt de ademhaling ernstig. Katten met pleurale effusie hijgen en ademen snel, houden hun nek uitgestrekt, en weigeren vaak om te gaan liggen omdat deze positie het ademen verslechtert. Oorzaken zijn hartfalen, infectie (pyothorax), kanker (lymfoom, mesothelioom) en chylothorax (lymfatische vloeistof). Noodontlasting van de vloeistof (thoracocentese) verbetert onmiddellijk het ademen. De onderliggende oorzaak bepaalt het langetermijnbeheer.

4. Hitteberoerte

Katten kunnen snel oververhit raken in auto's, slecht geventileerde kamers, of tijdens warm weer, vooral als ze platgezicht hebben (brachycephalic) rassen zoals Perzen of Exotic Shorthairs. Hitteberoerte veroorzaakt hijgen, kwijlen, rood tandvlees, lethargie en braken. Als je hitteberoerte vermoedt, breng de kat onmiddellijk naar een koele omgeving, plaats een koele (niet ijskoud) vochtige handdoek over het lichaam, en haast je naar je dierenarts. Gebruik geen ijs of ijskoud water — snelle afkoeling kan shock veroorzaken.

5. Bloedarmoede

Ernstige bloedarmoede — uit welke oorzaak dan ook — vermindert het zuurstofvervoercapaciteit van het bloed