Mogen katten uien eten? Nee — Uien zijn giftig voor katten in elke vorm

Kunnen katten uien eten? Nee — Uien zijn in elke vorm giftig voor katten

Door Julia Wrenfield, onderzoeker huisdierenwelzijn | ForPetsHealthcare.com

Uien zijn een vast onderdeel van de menselijke keuken wereldwijd. Ze komen voor in soepen, stoofschotels, sauzen, bouillons, babyvoeding, snackkruiden en talloze kant-en-klare maaltijden. Deze alomtegenwoordigheid maakt ze tot een van de meest voorkomende bronnen van accidentele kattenvergiftiging. Veel katteneigenaren zijn verrast als ze horen dat de ui in een gedeeld stukje kip, een lik soepbouillon, of zelfs een kat die commerciële babyvoeding gearomatiseerd met uienpoeder heeft gegeten, is blootgesteld aan een mogelijk levensbedreigende gifstof.

Begrijpen waarom uien gevaarlijk zijn, welke vormen een risico vormen en hoe je vergiftiging herkent en erop reageert, kan het leven van je kat redden.

De Allium-familie: alle leden zijn giftig voor katten

Uien maken deel uit van het geslacht Allium van planten, dat een breed scala aan veelvoorkomende groenten en smaakmakers omvat. Elk lid van deze familie is giftig voor katten:

• Uien (Allium cepa) — alle variëteiten: gele, witte, rode, zoete, parel- en lente-uitjes
• Knoflook (Allium sativum) — nog geconcentreerder in gifstoffen dan uien
• Prei (Allium ampeloprasum)
• Bieslook (Allium schoenoprasum) — vaak over het hoofd gezien als garnering, maar even gevaarlijk
• Sjalotten (Allium cepa var. aggregatum)
• Lente-uitjes / groene uien
• Wilde uien en wilde knoflook

Er is geen veilig lid van deze plantenfamilie voor katten. Als een voedingsmiddel een van deze ingrediënten bevat — zelfs als een klein smaakmiddel — moet het volledig uit de buurt van je kat worden gehouden.

Hoe uien katten vergiftigen: het mechanisme van de toxiciteit

De giftige stoffen in uien zijn organoszwavelverbindingen, met name N-propyl disulfide. Deze verbindingen komen vrij wanneer uiencellen worden beschadigd — of dat nu gebeurt door snijden, kauwen, koken of verwerken tot poeder. Eenmaal ingenomen en opgenomen in de bloedbaan vallen ze de rode bloedcellen van de kat op moleculair niveau aan.

Dit is wat er gebeurt: N-propyl disulfide oxideert het hemoglobine in de rode bloedcellen. Hemoglobine is het ijzerhoudende eiwit dat zuurstof bindt en transporteert. Wanneer het wordt geoxideerd, denatureert hemoglobine en klontert het samen, waarbij abnormale structuren ontstaan die Heinz-lichaampjes worden genoemd — zichtbaar als donkere insluitsels in de rode bloedcellen wanneer ze onder een microscoop worden onderzocht.

Het immuunsysteem van de kat — specifiek de milt — identificeert deze cellen beladen met Heinz-lichaampjes vervolgens als abnormaal en vernietigt ze. Naarmate rode bloedcellen sneller worden geëlimineerd dan het beenmerg nieuwe kan produceren, ontwikkelt de kat hemolytische anemie: een gevaarlijke daling van het aantal functionele rode bloedcellen dat in het lichaam circuleert.

Katten zijn bijzonder kwetsbaar voor dit proces vergeleken met de meeste andere zoogdieren. Feliene hemoglobine heeft een moleculaire structuur met meer reactieve sulfhydrylgroepen dan honden- of menselijk hemoglobine. Dit betekent dat de thiosulfaatverbindingen in uien sneller en ernstiger oxidatieve schade veroorzaken bij katten. Een dosis die bij een hond milde ziekte veroorzaakt, kan levensbedreigende anemie veroorzaken bij een kat van vergelijkbare grootte.

Alle vormen van ui zijn even gevaarlijk

Veel katteneigenaren denken ten onrechte dat het koken van uien ze veilig maakt. Dit is volkomen onjuist. Het N-propyl disulfide en verwante thiosulfaatverbindingen in uien zijn hittebestendig — ze worden niet vernietigd of gedenatureerd door koken bij welke temperatuur dan ook. Of uien nu worden gesauteerd, gekookt, geroosterd, gekarameliseerd of gebakken, de giftige verbindingen blijven volledig actief.

De volgende vormen van ui zijn allemaal giftig voor katten:

• Rauwe ui — de meest direct herkende vorm, maar katten kunnen kauwen op weggegooide uienschillen of -wortels
• Gekookte ui — in soepen, stoofschotels, ovenschotels, roerbakgerechten en gedeeld tafelvoedsel
• Uienpoeder — extreem geconcentreerd; een fractie van een gram kan giftig zijn voor een kat
• Gedehydrateerde uienschilfers — eveneens geconcentreerd en gevaarlijk
• Ui in commerciële voeding — sommige menselijke babyvoeding, met name vleesgearomatiseerde purées, bevatte historisch uienpoeder en heeft vergiftiging veroorzaakt bij katten die deze producten kregen
• Uienbouillon of -fond — zelfs kookvocht dat met uien heeft gesudderd, behoudt giftige verbindingen

Uienpoeder en gedehydrateerde uienschilfers verdienen extra alarm. Omdat het watergehalte is verwijderd, zijn deze vormen per gram dramatisch geconcentreerder dan verse ui. Een kleine hoeveelheid kruiden in een marinade, een snufje uienpoeder in een saus, of een gearomatiseerde cracker die je kat likt, bevat de equivalente gifstofbelasting van een veel groter volume rauwe ui.

De symptomen van uienvergiftiging bij katten herkennen

Het verraderlijke van uientoxiciteit is dat symptomen vaak pas 1 tot 4 dagen na inname verschijnen, wanneer de afbraak van rode bloedcellen al in volle gang is. Wacht niet tot er symptomen verschijnen voordat je veterinaire hulp inschakelt — als je weet of vermoedt dat je kat ui in welke vorm dan ook heeft gegeten, bel dan onmiddellijk om hulp.

Wanneer de symptomen wel verschijnen, omvatten ze:

• Diepe lethargie — de kat lijkt uitgeput, wil niet bewegen en verliest interesse in spel of omgeving
• Bleek, wit of gelig tandvlees — een duidelijk teken van ernstige anemie; gezond tandvlees moet kauwgomroze zijn
• Snelle, moeizame of open-mondademhaling — het lichaam heeft moeite om te compenseren voor de verminderde zuurstofdragende capaciteit
• Verhoogde hartslag
• Braken en diarree — kan optreden in de vroege fase van de vergiftiging
• Verminderde eetlust
• Zwakte en strompelende gang
• Donkergekleurde urine — rode, oranje of bruine urine ontstaat door hemoglobine dat vrijkomt uit vernietigde rode bloedcellen (hemoglobinurie)
• Geelzucht — vergeling van de huid, het tandvlees of het oogwit, wat wijst op leverstress door het verwerken van de vernietigde cellen
• Collaps — een ernstige, levensbedreigende noodsituatie

Zelfs als je kat er na het eten van ui volledig normaal uitziet, ga er niet van uit dat hij of zij geen schade heeft opgelopen. De vertraging voordat symptomen verschijnen, is gebruikelijk. Anemie kan zich stilletjes ontwikkelen en dan heel plotseling een kritiek punt bereiken.

Cumulatieve toxiciteit: kleine hoeveelheden over tijd zijn ook gevaarlijk

Een ander cruciaal punt dat veel katteneigenaren over het hoofd zien: uientoxiciteit bij katten kan cumulatief zijn. Een kat die regelmatig kleine hoeveelheden ui binnenkrijgt — bijvoorbeeld via tafelrestjes, gedeeld menselijk voedsel of commercieel voer dat verborgen Allium-ingrediënten bevat — kan hemolytische anemie ontwikkelen, zelfs als geen enkele maaltijd een grote dosis bevatte. De schade hoopt zich geleidelijk op totdat een klinisch gevaarlijke drempel wordt bereikt.

Dit is waarom het essentieel is om je kat niet alleen bewust geen ui te geven, maar ook de ingrediëntenlijsten van elk menselijk voedsel dat je met je kat deelt zorgvuldig te controleren en katten nooit toegang te geven tot keukenrestjes of onbewaakte borden.

Noodhulp: wat je nu moet doen

Als je kat ui heeft gegeten — welke hoeveelheid, welke vorm dan ook — onderneem dan onmiddellijk deze stappen:

1. Bel het ASPCA Animal Poison Control Center: (888) 426-4435. 24/7 beschikbaar. Er kan een consultatievergoeding van toepassing zijn, maar het advies dat je ontvangt kan levensreddend zijn.
2. Bel je dierenarts of het dichtstbijzijnde spoedziekenhuis voor dieren. Vertel hen wat je kat heeft gegeten, hoeveel en wanneer.
3. Probeer niet thuis braken op te wekken zonder expliciete instructies van een dierenarts — onjuiste methoden kunnen je kat schaden of verwonden.
4. Neem de verpakking of een lijst van ingrediënten mee van elk voedsel dat je kat heeft geconsumeerd, zodat de dierenarts de gifdosis nauwkeurig kan inschatten.
5. Houd je kat kalm en warm terwijl je vervoer naar de dierenarts regelt.

De behandeling hangt af van wanneer de blootstelling plaatsvond en hoe ernstig de anemie is. Binnen het eerste uur of de eerste twee uur na inname kan een dierenarts veilig braken opwekken om verdere opname te voorkomen. Actieve kool kan worden toegediend. In ernstige gevallen zijn bloedtransfusies, infuusvloeistoffen en ondersteunende zorg nodig om de kat te stabiliseren terwijl het beenmerg herstelt en nieuwe rode bloedcellen produceert.

Je kat beschermen: geef alleen voor katten geschikt voer

De veiligste aanpak is om je kat een uitgebalanceerd, soortspecifiek commercieel dieet te geven en weerstand te bieden aan het delen van menselijk voedsel. Veel menselijke gerechten bevatten Allium-ingrediënten die niet voor de hand liggen — soepen, jus, bouillons, smaakmakers en bewerkte snacks zijn veelvoorkomende verborgen bronnen. Controleer altijd zorgvuldig de ingrediëntenlabels.

Let op hoogwaardige kattenvoeding die benoemde vleeseiwitten als eerste ingrediënt vermeldt, geen kunstmatige toevoegingen bevat en vrij is van ui, knoflook en andere Allium-derivaten.

Het kiezen van door dierenartsen goedgekeurde, gifvrije voeding is de belangrijkste stap die je kunt nemen om je kat te beschermen tegen voorkombare vergiftiging.

Bronnen en verder lezen

1. Cope RB. "Allium species poisoning in dogs and cats." Vet Med. 2005;100(8):562–566.
2. Kovalkovicova N, Sutiakova I, Pistl J, Sutiak V. "Some food toxic for pets." Interdiscip Toxicol. 2009;2(3):169–76. PMID: 21217842
3. Lee KW, Yamato O, Tajima M, et al. "Hematologic changes associated with the appearance of eccentrocytes after intragastric administration of garlic extract to dogs." Am J Vet Res. 2000;61(6):582–8. PMID: 10850838