Diabetes bij Katten: Symptomen, Insuline & Voedingsmanagement

Door Sarah Bennett, Erkend Diervoedingsdeskundige

Feline diabetes mellitus is steeds vaker voorgekomen, wat aansluit op trends in de menselijke geneeskunde, nu moderne katten een meer zittend, caloriërijk leven leiden. Het goede nieuws is dat met het juiste behandelprotocol — vooral een eiwitrijk, koolhydraatarm dieet in combinatie met passende insuline therapie — veel katten diabetische remissie kunnen bereiken, wat betekent dat zij helemaal geen insuline meer nodig hebben. Dit is een realistisch doel voor een aanzienlijk deel van de nieuw gediagnosticeerde katten, en het maakt vroeg, agressief management des te meer waard.

Wat is feline diabetes?

Katten ontwikkelen vrijwel uitsluitend Type 2 diabetes mellitus, gekenmerkt door insulineresistentie (de lichaamscellen reageren niet normaal op insuline) in combinatie met een geleidelijke afname van de pancreatische betacellen die insuline produceren. Dit is anders dan Type 1 diabetes (auto-immuun vernietiging van betacellen), wat zeldzaam voorkomt bij katten.

De ziekte komt vaker voor bij katten van middelbare leeftijd tot ouder, mannelijke katten, gesteriliseerde katten en overgewicht of obese katten. Binnenshuis leven, droogvoer diëten met veel koolhydraten en fysieke inactiviteit zijn belangrijke, wijzigbare risicofactoren. Er bestaan rasbeschikkingen; Birmaanse katten hebben een opmerkelijk hoger risico, vooral in Australië en het Verenigd Koninkrijk.

Symptomen van diabetes bij katten

De klassieke tekenen van feline diabetes zijn goed gedefinieerd, hoewel zij in een vroeg stadium subtiel kunnen zijn:

• Polyurie en polydipsie (PU/PD): Overmatig urineren en drinken zijn de karakteristieke tekenen. Hoge bloedglucose veroorzaakt dat glucose in de urine wordt uitgescheiden, wat grote hoeveelheden water meeneemt. U kunt merken dat de kattenbak natter is dan gewoonlijk, of dat uw kat herhaaldelijk naar de waterschaal gaat.
• Gewichtsverlies ondanks verhoogde eetlust: Wanneer cellen glucose niet effectief kunnen gebruiken, breekt het lichaam vet en spier af voor energie, wat gewichtsverlies veroorzaakt zelfs als de kat meer eet (polyfagie). Deze paradox van meer eten terwijl gewicht verliest is een klassieke diabetische presentatie.
• Plantigrade houding: Een van de meest onderscheidende tekenen bij katten. Diabetische neuropathie schadigt perifere zenuwen, veroorzaakt zwakte in de achterpoten en doet de kat vlakvoets lopen, met hakken die de grond raken in plaats van op hun tenen te lopen. Dit wordt soms "diabetische neuropathie achterlidszwakte" genoemd. Het kan gedeeltelijk of volledig omkeerbaar zijn met goede glucosebeheersing.
• Lusteloosheid en verminderde activiteit: Katten voelen zich onwel wanneer de bloedglucose aanhoudend verhoogd is en worden vaak minder actief en speels.
• Slechte vachtconditie: Een onverzorgde, vette of doffe vacht is een niet-specifiek maar veelvoorkomend teken van chronische ziekte, waaronder diabetes.
• Braken: Kan optreden, vooral bij diabetische ketoacidose (DKA), een ernstige acute complicatie die noodopname vereist.

Diagnose

Diagnose vereist aantoning van aanhoudend verhoogde bloedglucose naast glucosurie (glucose in de urine). Een enkele verhoogde bloedglucose is onvoldoende — katten staan bekend om stresshyperglycemie, wat betekent dat alleen een dierenartsenbezoek de glucose in diabetische bereiken kan brengen bij een gezonde kat. Fructosaminewaarden (die de gemiddelde bloedglucose over de afgelopen 2–3 weken weergeven) zijn erg nuttig om ware diabetes te onderscheiden van stresshyperglycemie. Een urineonderzoek helpt glucosurie te bevestigen en op gelijktijdige urineweginfectie te controleren, wat veel voorkomt bij diabetische katten.

Insulinetherapie

Bijna alle diabetische katten hebben insuline therapie nodig, op zijn minst in het begin. Verschillende insulinetypes worden bij katten gebruikt:

• Glargine (Lantus): Een langwerkende basale insuline die in veel landen de voorkeur is voor katten. Het handhaaft stabieler bloedglucosewaarden in vergelijking met oudere insulines en is sterk verbonden met het bereiken van remissie wanneer gecombineerd met voedingsmanagement. Typisch gegeven elke 12 uur.
• ProZinc (PZI): Een dierenarts goedgekeurd protamine zinkinsuline, ook langwerkend, met een goed track record bij katten.
• Caninsulin/Vetsulin (varkenslente): Korter werkend, vereist tweemaal dagelijkse dosering; nog steeds gebruikt maar minder voorkeur dan glargine voor het bereiken van remissie.
• Detemir (Levemir): Soms bij katten gebruikt; krachtiger dan glargine op basis van eenheden per eenheid, wat voorzichtige doseringaanpassingen vereist.

Dosering start altijd conservatief (typisch 0,5–1 IE tweemaal daags voor glargine) en wordt aangepast op basis van thuisbloedglucosebewaking of seriële bloedcurves. Thuisbloedglucosebewaking met behulp van een voor katten gekalibreerde menselijke glucosemeter, of een continue glucosemonitor zoals de Libre, heeft feline diabetesmanagement getransformeerd — eigenaren real-time gegevens geven om dosering te sturen en hypoglycemie vroeg op te sporen.

Eiwitrijk, koolhydraatarm dieet: De voedingsrevolutie

Voeding is waarschijnlijk even belangrijk als insuline bij het beheren van feline diabetes, en het kan het meest krachtige hulpmiddel zijn voor het bereiken van remissie. Katten zijn obligate carnivoren met een metabole fysiologie die is geëvolueerd voor een op vlees gebaseerd, minimaal-koolhydraatrijk dieet. Hun insulinesecretie is fundamenteel anders dan die van alleseter — koolhydraten in het dieet veroorzaken veel sterkere insulinepieken in katten dan in honden of mensen.