Hondenroos: Sarcoptic vs Demodectic — Twee heel verschillende ziektes
Door Sarah Bennett, Gecertificeerd Diervoedingsspecialist
Het woord "roos" beschrijft een scala aan huidaandoeningen veroorzaakt door mijten, maar het omvat minstens twee heel verschillende ziektes bij honden. Sarcoptic roos (schurft) is een intens jeukende, zeer besmettelijke besmetting veroorzaakt door Sarcoptes scabiei var. canis. Demodectic roos (demodicose) wordt veroorzaakt door een overgroei van Demodex canis, een mijt die een normale commensale bewoner is van gezonde hondenhuid en is niet besmettelijk tussen individuen. Begrijpen welke ziekte je onder handen hebt bepaalt alles van behandelingskeuze tot isolatievereisten.
Sarcoptic roos: De levenscyclus van Sarcoptes scabiei
Sarcoptes scabiei var. canis is een microscopische, ovale mijt met acht poten die zich in de oppervlakkige lagen van de huid (stratum corneum) graaft. De gehele levenscyclus vindt plaats op of in de gastheer — het kan niet lang buiten een gastheer overleven, maar kan tot 3 dagen in de omgeving levensvatbaar blijven, waardoor indirecte transmissie via bedding, verzorgingsapparatuur en kennels mogelijk is.
- Ei: Vrouwelijke mijten graven tunnels tot 1 cm lang in de huid en leggen 2-3 eieren per dag. Eieren komen uit in 3-4 dagen.
- Larve: Zesbenige larven verschijnen en bewegen naar het huidoppervlak, voedend op huisdeeltjes. Ze vervellen tot nimfen.
- Nimf: Achtbenige nimfen blijven voeden en vervellen tot volwassenen.
- Volwassene: Bevrucht vrouwtjes graven terug in huidtunnels om eieren te leggen. De gehele ei-tot-volwassene cyclus duurt ongeveer 17-21 dagen.
De intense pruritis (jeuk) van sarcoptic roos is niet alleen door fysieke graafactiviteit. Het is primair een door het immuunsysteem gemedieerde overgevoeligheidsreactie op mijtuitwerpselen, eieren en afgestoten exoskeletjes. Dit is waarom sommige honden intens jeuken zelfs met zeer lage mijtburdens, en waarom de aandoening nog enige tijd jeuk veroorzaakt zelfs nadat de mijten zijn geëlimineerd.
Een uitgebreid overzicht in Veterinary Dermatology (PubMed) documenteert de immunopathologie van sarcoptic roos en huiedig bewijs over behandelingseffectiviteit in verschillende medicijnklassen.
Klinische verschijnselen van Sarcoptic roos
Sarcoptic roos is intens en kenmerkend jeukerig — vaak door dierenartsen beschreven als pruritis "ongekend ernstig." Klassieke verschijnselen zijn:
- Intense, onophoudelijke krabben, bijten en wrijven: Honden met sarcoptic roos kunnen zich vaak niet settelen en kunnen zichzelf rauw krabben.
- Verdelingspatroon: Laesies beginnen typisch op de randen van de oorpinna's (oorkleppen), ellebogen, hakken en ventrale (buik) huid — gebieden met minder haar. De "pinnale-pedulaire reflex" — krabben met een achterpoot wanneer de oorpinna wordt gewreven — is een klassiek klinisch verschijnsel met hoge specificiteit voor sarcoptic roos.
- Roodheid, papels, korstvorming en haaruitval: Rood ontstoken huid, kleine verheven bulten, dikke geelagtige korsten en haaruitval ontwikkelen zich snel.
- Secundaire bacteriële infecties: Chronische zelfverwonding creëert wonden die gemakkelijk geïnfecteerd raken met Staphylococcus pseudintermedius en andere bacteriën, waardoor het klinische beeld wordt gecompliceerd.
- Gewichtsverlies en zwakte: In ernstige, chronische gevallen kan de metabolische kost van ontstekingsziekte en verminderde voedselinname tot aanzienlijk gewichtsverlies leiden.
De PDSA merkt op dat sarcoptic roos vaak onderdiagnostificeerd wordt omdat huidscraaptests — de traditionele diagnostische methode — lage gevoeligheid hebben (zo laag als 50%) vanwege de lage mijtlading die ernstige ziekte veroorzaakt. Serologische (bloed) tests voor Sarcoptes-specifieke IgG-antistoffen zijn gevoeliger maar niet overal beschikbaar. Veel gevallen worden empirisch gediagnostificeerd — door te behandelen en de klinische respons te observeren.
Besmetting: Sarcoptic roos en zoonose
Sarcoptic roos is zeer besmettelijk tussen honden. Direct contact is de primaire transmissieroute — spelen, samen slapen of kennelafleidingen. Indirecte transmissie via gedeeld bedding, verzorgingsapparatuur of halsbanden is ook gedocumenteerd.
Belangrijk is dat Sarcoptes scabiei var. canis een zelf-beperkende, voorbijgaande besmetting kan veroorzaken bij mensen die nauw contact hebben met een geïnfecteerde hond. Menselijke huid is niet de voorkeuroggeving voor de caniene variant, dus de mijten kunnen hun levenscyclus niet completeren of een zelfvoorzienende besmetting bij mensen niet produceren. Het contact kan echter rode, intens jeukende papels op armen, romp en benen veroorzaken — soms verward met andere huidaandoeningen. Deze verdwijnen zodra de hond behandeld is, maar de symptoomperiode kan enkele weken duren. De The Guardian heeft bericht over huishoudelijke roosoverdracht in het VK, wat eigenaren erinnert dat hun eigen huidsymptomen tijdens een roosaflevering van een hond een bezoek aan hun huisarts moeten rechtvaardigen.
Demodectic roos: Een volstrekt ander ziektebeeld
Demodex canis is een sigaarvormige, achtbenige mijt die leeft in de haarfollikels en talgklieren van alle ```