Gezondheid van cavia's begrijpen: waarom ze extra aandacht nodig hebben
Cavia's zijn populaire huisdieren in heel Europa, gewaardeerd om hun zachte temperament en het relatieve gemak waarmee ze kunnen worden gehanteerd in vergelijking met andere kleine dieren. Ze zijn echter ook verrassend kwetsbaar en onderhevig aan een aantal specifieke gezondheidsaandoeningen die elke eigenaar zou moeten begrijpen. Veel gezondheidsaandoeningen bij cavia's kunnen voorkomen worden met het juiste voer, huisvesting en regelmatig dierenartsenbezoek van een dierenarts die ervaring heeft met exotische kleine dieren.
Scheurbuik: de vitamine C-crisis
Cavia's delen een zeldzaam metabolisch kenmerk met mensen en een handvol andere dieren: ze kunnen vitamine C niet intern produceren. De meeste zoogdieren produceren hun eigen ascorbinezuur, maar cavia's missen het enzym L-gulonolacton oxidase dat dit mogelijk maakt. Dit betekent dat vitamine C volledig uit hun voeding moet komen — en een tekort kan zich verrassend snel ontwikkelen, in slechts twee tot drie weken bij onvoldoende inname.
Scheurbuik bij cavia's veroorzaakt gewrichtspijn, zwelling, een ruw of dof vacht, lethargie, tegenzin om te bewegen en een algemene zwakte die eigenaren in eerste instantie kunnen verwarren met ouderdom. Het tandvlees kan bloeden en het dier kan tekenen van interne bloedingen vertonen in ernstige gevallen. Zonder behandeling is scheurbuik dodelijk.
De aanbevolen dagelijkse vitamine C-inname voor een cavia is ongeveer 10 tot 30 milligram, stijgend tot 30 tot 50 milligram per dag voor zwangere of zieke dieren. De beste bronnen zijn verse groenten — paprika's (vooral rode en gele varianten) zijn uitzonderlijk rijk aan vitamine C en worden door de meeste cavia's graag gegeten. Bladgroenten zoals boerenkool, peterselie en rucola zijn ook uitstekende bronnen. Vers gras in het seizoen is ook voordelig.
Vitamine C-supplementen die aan drinkwater worden toegevoegd zijn beschikbaar maar onbetrouwbaar, omdat ascorbinezuur snel afbreekt wanneer het wordt blootgesteld aan licht en zuurstof. Supplementering via vers voer is veel beter. Korrels die specifiek voor cavia's zijn verkocht — in plaats van die voor konijnen — bevatten toegevoegde vitamine C, hoewel de vitamine in de loop der tijd afbreekt en niet als enige bron mag worden gebruikt. Controleer altijd de productieumdatum op de voerpakking.
Tandenonjuiste afsluiting
Net als konijnen hebben cavia's voortdurend groeiende tanden. Hun kaktanden — de molaren en premolaren — zijn met name gevoelig voor maloclusie, een toestand waarin de tanden niet correct op elkaar aansluiten en verlengde wortels of overgroeid tandkronen ontwikkelen. Tandenstelsel maloclusie is vaak erfelijk en komt vaker voor in bepaalde lijnen en rassen.
De aandoening is beroemd moeilijk op te sporen in de vroege stadia omdat de kaktanden diep in de mond zitten en niet kunnen worden gezien zonder speciale apparatuur. Waarschuwingstekenen zijn gewichtsverlies, kwijlen, voedsel laten vallen tijdens het eten (bekend als "quidding") en veranderingen in houding of gedrag. Tegen de tijd dat deze tekenen verschijnen, is het probleem vaak al ver gevorderd.
Regelmatige tandheelkundige controles door een dierenarts voor exotische dieren worden aanbevolen voor alle cavia's. Behandeling omvat het vijlen van overgroeid tandkronen onder narcose, maar narcose bij cavia's levert reëel risico op en moet alleen door ervaren beoefenaren worden uitgevoerd. Een hooirijke voeding is de beste langetermijnvoorkoming, omdat het kauwen van lange vezels correct tandenslijtage bevordert.
Infecties van de bovenste luchtwegen
Infecties van de bovenste luchtwegen (URI) zijn veel voorkomend bij cavia's en kunnen snel tot longontsteking uitgroeien als ze niet onmiddellijk worden behandeld. Ze worden meestal veroorzaakt door bacteriën — meestal Bordetella bronchiseptica of Streptococcus pneumoniae — en kunnen tussen cavia's worden overgedragen of, in het geval van Bordetella, van blijkbaar gezonde konijnen die de bacterie asymptomatisch dragen.
Om deze reden wordt het houden van cavia's en konijnen in dezelfde ruimte door de meeste exotische dierenaarts sterk afgeraden. Symptomen van een URI zijn nasale afscheiding, niezen, moeizaam ademen, lethargie en verminderde eetlust. Elke cavia met tekenen van ademhalingsnood moet zo snel mogelijk door een dierenarts worden onderzocht, omdat de aandoening binnen enkele uren kan verslechteren.
Behandeling omvat meestal antibiotica — maar niet alle antibiotica zijn veilig voor cavia's. Verschillende veel gebruikte antibiotica, waaronder amoxicilline en penicilline, zijn giftig voor cavia's omdat ze de darmflora verstoren en fatale enterotoxaemie kunnen veroorzaken. Zorg ervoor dat uw dierenarts bekend is met cavia-veilige medicijnen voordat de behandeling begint.
Huidparasieten: schurftmijten
Schurftmijten — met name Trixacarus caviae — zijn een veelvoorkomende en uiterst onaangename parasitaire infectie bij cavia's. In tegenstelling tot sommige externe parasieten die slechts milde irritatie veroorzaken, graven schurftmijten onder de huid en veroorzaken intense jeuk die ernstig genoeg kan zijn om toevallen op te wekken bij aangetaste dieren. Een besmette cavia kan heftig krabben, haaruitval, huidkrusting en wonden ontwikkelen en zal meestal tekenen van aanzienlijk ongenoegen vertonen.
Schurft wordt vaak door stress uitgelokt bij cavia's die een laaggraadse besmetting hebben gedragen zonder symptomen. Een nieuw huis, een verandering in routine of een ziekte kunnen ertoe leiden dat het immuunsysteem verzwakt, waardoor de mijten populatie kan exploderen. Diagnose wordt bevestigd door een dierenarts door middel van huidschrapen. Behandeling omvat ivermectine of gerelateerde antiparasitaire medicijnen, toegediend door een dierenarts bekend met cavia-dosering.
Luizen (Gliricola porcelli en Gyropus ovalis) komen ook veel voor en veroorzaken haaruitval en jeuk, hoewel ze over het algemeen minder ernstig zijn dan schurftmijten. Beide aandoeningen kunnen worden behandeld en voorkomen worden door goede huisvesting en regelmatige gezondheidscontroles.
Een exotische dierenarts vinden in de EU
Toegang tot exotische dierenartsen varieert aanzienlijk in de EU. In grote steden in Duitsland, Nederland, Frankrijk, Spanje en Scandinavië zijn gespecialiseerde kleine zoogdierdierenartsen over het algemeen beschikbaar. In landelijke gebieden of kleinere landen moeten eigenaren verder reizen. Het is de moeite waard om een konijn- en kleine zoogdierendartsenpraktijk op te zoeken en u in te schrijven voordat een gezondheidscrisis zich voordoet.
De Europese Vereniging van Dierenartsen in Dierentuinen en Wildlifebeheer (EAZWV) en nationale associaties voor exotische dierenartsen in veel EU-landen kunnen helpen bij het vinden van passend gekwalificeerde beoefenaren. Online gemeenschappen van cavia-eigenaren in heel Europa onderhouden ook vaak regionale lijsten met aanbevelingen voor dierenartsen.
Een korte opmerking over CITES en in het wild gevangen soorten
Gedomesticeerde cavia's (Cavia porcellus) zijn niet beschermd onder CITES (het Verdrag inzake de internationale handel in bedreigde soorten van wild fauna en flora) of de EU Wildlife Trade Regulations (Raadsverordening EG 338/97). Sommige minder algemene cavy-soorten die in Europa worden verkocht, kunnen echter onderworpen zijn aan regelgeving voor wildcertificatie. Als u een ongebruikelijke of exotische cavy-soort aanschaft, vraag altijd om documentatie die bevestigt dat deze in gevangenschap is gekweekt. De EU Wildlife Trade Regulations vereisen dat in het wild gevangen beschermde soorten vergezeld gaan van passende vergunningen, en het kopen van niet-gedocumenteerde dieren kan per ongeluk illegale wildhandel ondersteunen.
Benodigdheden en voeding
Voor strooisel, hooi, cavia-korrels, vitamine C-supplementen en verrijkingsartikelen levert Zooplus een groot assortiment producten geschikt voor cavia's en verzend deze in heel Europa. Zoek naar merken die soortspecifieke cavia-korrels produceren in plaats van algemeen voer voor kleine dieren, en controleer altijd of vitamine C als ingredient is vermeld.