Wat is cherry eye?
Cherry eye is de informele naam voor prolaps van de klier van het derde ooglid (nictitans membraan). Honden — in tegenstelling tot mensen — hebben een derde ooglid, een semi-transparant membraan dat vanaf de binnenkant van het oog over het oog heen beweegt voor extra bescherming. Aan de basis van dit membraan zit een traanproducerende klier die nictitans klier (of klier van het derde ooglid) wordt genoemd, die ongeveer 30–40% van het totale traanvolume van het oog produceert.
Normaal gesproken zit deze klier onzichtbaar aan de basis van het derde ooglid, vastgehouden door een netwerk van bindweefseldraden. Bij cherry eye verzwakken of bezwijken de ankerdraadjes, waardoor de klier omhoog kan klappen en over de rand van het derde ooglid uitsteekt. De blootgestelde klier lijkt op een ronde, rood of roze vlezig massa aan de binnenkant van het oog — wat op een kers lijkt, vandaar de naam van de aandoening.
Welke rassen zijn gevoelig?
Cherry eye heeft een sterk erfelijke component, met bepaalde rassen die een aanzienlijk verhoogd risico vertonen. De aandoening wordt het meest waargenomen bij:
- English Bulldogs: Een van de meest getroffen rassen, ontwikkelt cherry eye vaak in beide ogen voor de leeftijd van twee jaar
- French Bulldogs: Eveneens gevoelig, wat de brachycefale gezichtsstructuur weerspiegelt
- Cocker Spaniels: Zowel English als Amerikaanse varianten worden veel getroffen
- Beagles: Een ras waarin cherry eye een erkende erfelijke aandoening is
- Shih Tzus: Ondiepe oogkassen en de prominente oogpositie dragen bij aan het risico
- Lhasa Apsos
- Bloodhounds en Neapolitan Mastiffs: De excessieve gezichtsplooien van deze rassen plaatsen extra spanning op periorbale weefsels
- Boston Terriers
De aandoening treedt meestal op bij jonge honden onder de twee jaar, hoewel deze op elk moment in het leven van een hond kan ontstaan. Wanneer één oog wordt getroffen, is er een aanzienlijk risico — geschat op 40–60% in enkele studies — dat het andere oog ook zal prolaberen, vaak binnen enkele maanden. Eigenaren van gevoelige rassen moeten beide ogen goed monitoren nadat een eerste prolaps is vastgesteld.
Symptomen en wat u zult zien
De visuele presentatie van cherry eye is meestal duidelijk herkenbaar. U zult observeren:
- Een ronde, gladde, rood of roze massa zichtbaar aan de binnenkant van één of beide ogen
- De massa kan aanvankelijk verschijnen en verdwijnen (intermittente prolaps) voordat deze permanent wordt
- Verhoogde ooguitscheiding, omdat de blootgestelde klier geïrriteerd en ontstoken wordt
- Wrijven aan het oog met de poot of tegen meubels
- Rode conjunctiva en mild zwelling rond de binnenkant
- In chronische gevallen kan het oppervlak van de prolaberende klier droog, dik en verkleurd worden door chronische blootstelling en zelftraumatisering
Cherry eye is niet onmiddellijk levensbedreiging, maar het vereist wel onmiddellijke aandacht van een dierenarts. Hoe langer de klier prolabeerd en blootgesteld blijft, hoe meer schade aan het klierweefsel optreedt, en hoe moeilijker chirurgische correctie wordt.
Waarom chirurgische repositionering sterk wordt geprefereerd boven verwijdering
Historisch gezien werd de prolaberende klier eenvoudig geëxcideerd (verwijderd), omdat dit een eenvoudige procedure was die het cosmetische probleem snel oploste. Deze praktijk wordt nu sterk ontmoedigd door veterinaire oogheelkundigen en moet zoveel mogelijk worden vermeden. De reden is eenvoudig maar kritiek: de nictitans klier produceert een aanzienlijk deel — 30–40% — van de aquatische traan film van het oog.
Het verwijderen van de klier verhoogt dramatisch het levenslange risico op het ontwikkelen van keratoconjunctivitis sicca (KCS, of droog oog). KCS is een chronische, vaak progressieve aandoening waarin onvoldoende traanproductie ervoor zorgt dat het hoornvliesmembraan uitdroogt, wat leidt tot pijnlijke hoornvliesulcera, littekenvorming, pigmentatie die het zicht geleidelijk aan belemmert, en mogelijk blindheid. Zodra KCS zich ontwikkelt, heeft de getroffen hond meestal levenslang dagelijks oogmedicatie nodig.
Rassen die al gevoelig zijn voor cherry eye — English Bulldogs, Cocker Spaniels — zijn ook gevoelig voor KCS. Het verwijderen van de nictitans klier bij deze rassen verergert een bestaand risico soms tot catastrofale mate.
Moderne chirurgische technieken kunnen de klier in de overgrote meerderheid van de gevallen met succes repositioneren en behouden, waarbij de traanproducerende functie behouden blijft terwijl de prolaps wordt gecorrigeerd. Klierverwijdering moet alleen worden overwogen als de klier zo ernstig beschadigd is dat behoud niet langer mogelijk is — een zeldzame situatie in geval van tijdige behandeling.
Chirurgische technieken: Pocket en Morgan Pocket
De Pocket Technique (Omhullende of Imbrication Technique)
Bij de pocket techniek creëert de chirurg een kleine zak van conjunctivaal weefsel rond de basis van de prolaberende klier en hecht deze dicht, waardoor de klier effectief terug op zijn juiste anatomische positie wordt begraven. De steken worden zo geplaatst dat de klier wordt omsloten en vastgehouden terwijl de hechtlijn heelt. Deze techniek heeft een gerapporteerd succespercentage van 80–95% in ervaren handen, hoewel recidief mogelijk blijft, vooral bij brachycefale ```