Waarom loopt mijn kat mank?
Katten zijn beroemd om hun vermogen om ongemak te verbergen, dus een zichtbare manke gang is een symptoom dat serieus moet worden genomen. Op het moment dat een kat duidelijke kreupelheid vertoont, ondervindt het vaak aanzienlijke pijn. Of de manke gang plotseling is ontstaan na een val of buitencontact, of geleidelijk in de loop van weken of maanden is ontwikkeld, inzicht in de waarschijnlijke oorzaak helpt u bepalen hoe snel uw kat dierenartsenbezoek nodig heeft — en in sommige gevallen, of het een noodgeval is.
Deze gids behandelt de meest voorkomende oorzaken van manke gang bij katten, verklaart het kritieke verschil tussen plotseling en geleidelijk ontstane kreupelheid, en schetst de waarschuwingssignalen die betekenen dat uw kat onmiddellijk naar de dierenarts moet.
Veel voorkomende oorzaken van manke gang bij katten
1. Pootletsel
De eerste plaats om voorzichtig en zachtjes te onderzoeken is de poot. Buitenkatten zijn kwetsbaar voor snijwonden van glas en scherpe stenen, gebarsten of gebroken nagels, doornen en grassoorten tussen de teenwijsvinger, en brandwonden van hete zomerbestrating. Binnenkatten kunnen een nagel in tapijt of meubels haken, wat deze aan de basis scheurt, wat acuut pijnlijk is.
Inspecteer elk kussentje en tussen elke teen. Zoek naar zwelling, roodheid, afscheiding of een gebroken nagel. Als een grassaad (aar) in de huid is geboord, ziet u mogelijk een kleine gezwollen punctuurwond — deze moeten zo snel mogelijk worden verwijderd, bij voorkeur door een dierenarts, omdat ze diep in weefsels kunnen migreren en ernstige infectie kunnen veroorzaken. Grassoorten zijn een bijzonder veel voorkomend gevaar in Zuid- en Midden-Europese landen.
2. Abcessen van kattenbeetwonden
Dit is een van de meest voorkomende oorzaken van plotselinge kreupelheid bij buitenkatten, vooral ongecastreerde mannetjes, hoewel elke kat die naar buiten gaat kan worden getroffen. Kattenbeten voeren bacteriën diep in het weefsel in; de kleine punctuurwonden sluiten snel terwijl infectie onder het oppervlak gist. Binnen twee tot vijf dagen vormt zich een pijnlijk abces — een gezwollen, heet, soms gebarsten zak vol pus, meestal op de poten, staartwortelbasis of gezicht.
Getroffen katten krijgen vaak koorts, worden letargisch en stoppen met het poetsen van het getroffen gebied. Beetwonden-abcessen vereisen dierenartsenbehandeling: drainage, grondige reiniging en antibiotica. Kattenbeten dragen ook het risico van overdracht van feline immunodeficiency virus (FIV), wat nog een reden is voor buitenkatten om regelmatig te worden getest en bij voorkeur gesteriliseerd te worden om territoriale ruzies te verminderen.
3. Breuken
Botbreuken bij katten ontstaan meestal door verkeersongevallen, valpartijen van hoogte (high-rise syndrome) of het trappen op. Ze veroorzaken plotselinge, ernstige, niet-draggende kreupelheid, vaak met duidelijke zwelling, crepitus (een krinkeld gevoel) of zichtbare vervormingen. Elke vermoede breuk is een dierenartsnoodgeval — houd de kat zo stil mogelijk, wikkel deze voorzichtig in een handdoek om stress en beweging te verminderen, en vervoer deze onmiddellijk naar de dierenarts zonder zelf de ledemaat in het gips te proberen.
Interne verwondingen vergezellen vaak breuken die ontstaan door trauma, inclusief gescheurde blaas, pneumothorax en interne bloeding, waardoor snelle professionele beoordeling kritiek is, zelfs als de zichtbare schade alleen op een poot lijkt.
4. Artritis en gewrichtsziekten
Feline artrose is veel vaker voorkomen dan historisch werd erkend. Recente onderzoeken met behulp van objectieve ganganalyse suggereren dat tot 90% van de katten ouder dan 12 jaar radiografische aanwijzingen van gewrichtsverschuivingen hebben. Omdat katten echter zelden pijn verwoorden of dramatisch manken, wordt de aandoening regelmatig over het hoofd gezien door eigenaren en zelfs door dierenartsen tijdens routinecontroles.
Tekenen van feline artritis zijn meestal subtiel en gedragsmatig in plaats van mechanisch: tegenzin om op of af van favoriete plaatsen te springen, slapen op lagere locaties, verminderde verzorging, stijfheid bij het opstaan en prikkelbaarheid bij aanraking. Een geleidelijke, onderbroken manke gang — vooral in een of beide achterpoten — bij een kat van middelbare leeftijd of ouder verdient een arthritische beoordeling. Diagnose wordt bevestigd door röntgenfoto. Behandeling omvat voorgeschreven NSAIDs (geef nooit menselijke NSAIDs aan katten — ze zijn zeer giftig), gewrichtssupplementen, gewichtsbeheersing en omgevingswijzigingen zoals hellingen en lage kattenbakken.
5. Verstuikingen en zachte weefselblessures
Actieve jonge katten die springen, klimmen en onhandig landen kunnen verstuikingen en zachte weefselrekken oplopen die kortstondige manke gang veroorzaken. Deze verbeteren meestal binnen 24–48 uur enforced rust. Als een milde manke gang van schijnbare zachte weefsel blessuur niet binnen twee dagen opklaart, is een dierenartsenonderzoek gerechtvaardigd — katten tonen zelden de volledige omvang van hun pijn, dus voortgezette manke gang suggereert iets ernstiger.
6. Aortale tromboembolie (ATE)
Aortale tromboembolie — ook wel "saddle thrombosis" genoemd — is een van de meest dramatische en verontrustende noodgevallen in feline geneeskunde. Een bloedstolsel, meestal afkomstig uit het hart van een kat met onderliggende hartziekte (meestal hypertrofische cardiomyopathie, HCM), breekt los en blijft hangen in de aortale trifurcatie, waardoor de bloedtoevoer naar de achterpoten wordt afgesneden.
Het begin is plotseling en verwoestend: de kat stort in, gilt van pijn, en een of beide achterpoten worden koud, bleek (de pootpads worden wit of blauw), en gedeeltelijk
```