Waarom kwijlt mijn kat? Normaal of zorgwekkend?

In tegenstelling tot honden, zijn katten niet van nature kwijlende dieren. Terwijl een hond gemakkelijk door de dag kan kwijlen, staat overmatige speekselbereiding bij katten — ptyalisme genoemd — bijna altijd in verband met een specifieke oorzaak. Sommige oorzaken zijn volkomen onschadelijk, andere zijn tandvleesproblemen, en sommige zijn echte noodgevallen. Door de context van het kwijlen van uw kat te begrijpen, kunt u rustig en passend reageren.

Wanneer kwijlen normaal is

Sommige katten kwijlen wanneer ze diep ontspannen zijn of deeg kneden — een gedrag dat gekoppeld is aan het comfort van zoogperiode. Als uw kat een beetje kwijlt tijdens intense spinnende sessies of terwijl ze een bijzonder bevredigende kopkrabbeling krijgt, is dit fysiologisch, niet pathologisch. Ook sommige katten kwijlen kort wanneer ze gestrest zijn — tijdens een autoreis of dierenartsenbezoek — omdat angst de speekselklieren activeert. Deze situaties produceren voorbijgaand, mild kwijlen dat stopt wanneer de oorzaak verdwijnt.

1. Tandvleesziekte en pijn in de mond — meest voorkomende pathologische oorzaak

Pijnlijke aandoeningen in de mond zijn veruit de meest voorkomende medische oorzaak van kwijlen bij katten. Periodontale ziekte, tandresorptie (een aandoening uniek voor katten waarbij tanden geleidelijk van binnenuit worden verwoest), stomatitis (wijdverspreide pijnlijke mondontsteking) en mondulcera produceren allemaal overmatige speeksel als reactie op pijn. Getroffen katten kunnen ook aan hun mond klawen, voedsel laten vallen tijdens het eten, slechte adem hebben of hard voedsel weigeren. Een tandheelkundig onderzoek onder anesthesie is vereist om de mond volledig te beoordelen, omdat zelfs coöperatieve katten zelden een volledig mondonderzoek terwijl ze wakker zijn toestaan.

2. Misselijkheid

Misselijkheid — van welke oorzaak dan ook — leidt betrouwbaar tot overmatige speekelbereiding. Een kat die op het punt staat over te geven, iets irriterends heeft ingeslikt of wagenziekte voelt, zal vaak kwijlen voordat of in plaats van braken. Als het kwijlen onregelmatig is en nauw verbonden is met autoreis, nieuw voedsel of episodes van braken, is misselijkheid waarschijnlijk de schuldige. Het behandelen van de onderliggende oorzaak van misselijkheid (wagenziekte, voedselverandering, maag-darmziekte) lost het kwijlen op.

3. Vergiftiging of ingestie van bijtend stof

Dit behoort tot de meest urgente oorzaken van plotseling optredend kwijlen. Katten die op giftige planten kauwen — met name lelies (die nierfalen veroorzaken), dieffenbachia of philodendron — kunnen overmatig kwijlen omdat de calciumoxalaatkristallen van de plant intense mondbranding veroorzaken. Huishoudelijke chemicaliën, sommige essentiële oliën (theeboom, eucalyptus), bepaalde pesticiden en zelfs sommige spot-on vloeimiddelen die onjuist zijn aangebracht, kunnen allemaal plotseling kwijlen veroorzaken. Als uw kat zonder waarschuwing plotseling begint te kwijlen en mogelijk toegang had tot een van deze stoffen, bel onmiddellijk uw dierenarts of het ASPCA Animal Poison Control (888-426-4435).

4. Infectie van de bovenste luchtwegen

Infecties met felien herpesvirus en calicivirus veroorzaken vaak mondulcera — pijnlijke zweren op tong, tandvlees en gehemelte die slikken moeilijk maken en leiden tot kwijlen. Het kwijlen in deze context gaat meestal gepaard met helder of gekleurd neusslijm, niezen, conjunctivitis en koorts. Deze infecties worden ondersteunend behandeld met antivirale middelen, voedingsondersteuning en pijnbehandeling.

5. Vreemd voorwerp in mond of keel

Een beenbotsplinter, naald, houtsplintertje of stukje snaar dat vastzit in de mond, tussen de tanden of achterin de keel veroorzaakt onmiddellijke angst, klawen in het gezicht en overvloedig kwijlen. Probeer niet zelf een vreemd voorwerp te verwijderen — ongepaste pogingen kunnen het dieper drukken of letsels aan de zachte weefsels veroorzaken. Uw dierenarts kan het veilig verwijderen, meestal onder sedatie, en op letsels aan de zachte weefsels controleren.

6. Nierziekte en uremia

Bij gevorderde chronische nierziekte accumuleren uremische toxinen in de bloedbaan en veroorzaken mondulcera en een karakteristische ammoniakgeur van de adem. Kwijlen in deze context is een teken van significante ziekteprogressie en gaat samen met verlies van eetlust, braken en lethargie. Bloedwerk zal verhoogde nierwaarden onthullen. Agressieve ondersteunende zorg — vloeistoftherapie, anti-misselijkheidsmedicatie, fosfaatbinders — kan de levenskwaliteit aanzienlijk verbeteren.

7. Neurologische oorzaken

Aanvalsactiviteit, vestibulaire ziekte en bepaalde toxinen die het zenuwstelsel aantasten, kunnen kwijlen veroorzaken door normale slikking of speekselcontrole te verstoren. Kwijlen na aanval is voorbijgaand en verdwijnt wanneer de kat van de episode herstelt. Een kat die aanhoudend kwijlt in combinatie met neurologische symptomen (desoriëntatie, ongecoördineerde bewegingen, nystagmus) moet onmiddellijk naar de dierenarts voor neurologisch onderzoek en afbeelding.