Ringworm bij Katten: Geen Worm, Maar wel een Ernstig Probleem
Ondanks de naam heeft ringworm niets met wormen te maken. Het is een schimmelinfectie veroorzaakt door dermatofytenschimmels — het meest voorkomend Microsporum canis bij katten — die zich nestelen in verhoornde weefsels waaronder huid, haren en nagels. De naam komt van de cirkelvormige laesies die de infectie soms bij mensen veroorzaakt.
Ringworm is een van de weinige huisdierziekten die gemakkelijk tussen katten en mensen overgaan, waardoor het een aandoening is die onmiddellijke aandacht vereist en een systematische behandelingsstrategie die het hele huishouden betreft, niet alleen het getroffen dier.
Hoe Katten Ringworm Krijgen
Dermatofytesporen zijn opmerkelijk weerstandsvast. Ze kunnen in de omgeving 12 tot 24 maanden overleven onder geschikte omstandigheden en zijn bestand tegen veel voorkomende desinfectantia. Besmetting gebeurt via direct contact met een besmet dier, contact met besmette voorwerpen — bedden, verzorgingsgereedschappen, meubels — of blootstelling aan een besmette omgeving.
Kittens onder het jaar oud zijn veruit de meest gevoelige groep, deels vanwege hun zich ontwikkelende immuunsysteem en deels vanwege sociaal groominggedrag dat directe overdracht bevordert. Rassen met lang haar, waaronder Perzische en Maine Coon katten, worden ook onevenredig veel getroffen, waarschijnlijk omdat hun vacht meer oppervlak biedt voor schimmelkolonisatie en grondige inspectie moeilijker maakt.
Katten kunnen dermatofyten dragen zonder klinische verschijnselen te tonen — asymptomatische dragers kunnen infectie wijd verspreiden door een huishouden of fokkerij zonder zelf ziek te lijken. Dit is een belangrijk probleem in multi-kat omgevingen.
Ringworm bij je Kat Herkennen
De klassieke presentatie is een of meer gebieden met haaruitval, meestal cirkelvormig, met een schilferige of korstige verschijning aan de randen. De laesies verschijnen vaak eerst op het hoofd, oren en voorpoten. De huid binnen en rond de laesie kan rood zien en de verbroken haarvezels in het getroffen gebied geven de vacht een motachtig uiterlijk.
Ringworm ziet er echter niet altijd uit zoals het leerboekplaatje. Sommige besmette katten tonen alleen milde schilfers of roos-achtige veranderingen. Anderen kunnen meer gegeneraliseerde of diffuse haaruitval hebben. Een deel toont geen huidveranderingen maar scheid wel actief sporen uit. Miliaire dermatitis — kleine verkruimelde papels verspreid over het lichaam — kan ook een presentatie bij sommige katten zijn.
Een Wood's lamp (ultravioletlicht) onderzoek kan een nuttig screeningsinstrument zijn omdat Microsporum canis appelblauwgroen fluorescerend onder UV-licht. Echter, slechts ongeveer 50 procent van de stammen fluoresceert, en andere materialen waaronder lokale producten kunnen vals-positieve resultaten opleveren, dus Wood's lamp bevindingen worden nooit alleen gebruikt.
Definitieve diagnose vereist schimmelkweek — haren en schilfers van de laesiemarge worden op een dermatofyten testmedium geplaatst en 3 weken geïncubeerd. PCR-testen kunnen sneller resultaten geven en zijn steeds meer beschikbaar. Je dierenarts kan ook huidschrapen nemen voor microscopisch onderzoek.
Het Behandelen van de Besmette Kat
Behandeling van een individuele kat met ringworm is meestal multimodaal, combineren systemische antischimmelmedatie met lokale therapie.
Systemische Antischimmels
Itraconazool is het meest gebruikte systemische antischimmel voor feline ringworm en heeft een sterke bewijsbasis voor de werkzaamheid ervan. Het wordt meestal dagelijks gegeven of in pulsprotocollen — een week aan, een week uit — gedurende minimaal zes tot acht weken. Terbinafine is een alternatief, vooral bij kittens waar itraconazool mogelijk minder goed wordt verdragen. Behandeling gaat door tot twee opeenvolgende negatieve kweken worden verkregen, niet eenvoudigweg tot laesies verdwenen lijken.
Lokale Therapie
Lokale behandeling dient twee doeleinden: het doden van schimmelelementen op huid- en haasoppervlak en het verminderen van besmetting van omgevingssporen. Twee keer per week volledige lichaamsbehandeling met limesulfurdip of enilconazolspoeling wordt aanbevolen. Deze producten hebben een onaangenaam geur en toepassing maar zijn de meest werkzame lokale middelen beschikbaar. Miconazol-chloorhexidine shampoo is een alternatief dat eigenaren misschien praktischer kunnen toepassen.
Het trimmen van langhairige katten verlaagt de schimmelbelasting op de vacht en maakt lokale behandeling effectiever, hoewel het gesneden haar voorzichtig moet worden weggegooid als besmet materiaal.
Het Behandelen van de Omgeving: Onmisbaar
Omgevingsontsmet is niet optioneel — het staat centraal in succesvolle oplossing. Zonder het, reinfectie van besmette oppervlakken perpetueert de cyclus ongeacht hoe goed de kat op medicatie reageert.
- Zuig alle tapijten, beklede meubels en gordijnen dagelijks op tijdens actieve infectie, gooi de stofzuigerzak onmiddellijk na elk gebruik weg
- Was alle bedden, zachte speelgoed en stoffen items op 60 graden Celsius of hoger twee keer per week
- Desinfecteer harde oppervlakken dagelijks met een verdunde bleekoplossing (1 deel huishoudbleek tot 10 delen water) of een versneld waterstofperoxideproduct waarvan bekend is dat het werkzaam is tegen dermatofyten
- Gooi alle groominggereedschappen, halsbanden en harnasten weg of desinfecteer ze grondig
- Beperk de toegang van de besmette kat tot zo weinig mogelijk kamers tijdens behandeling om verspreiding in de omgeving te beperken
Het Beschermen van Menselijke Leden van het Huishouden
Omdat ringworm een zoonotische ziekte is — overdraagbaar van dieren naar mensen — moet iedereen in het huishouden zich bewust zijn van het risico. Laesies bij mensen verschijnen meestal als rode, jeukende, cirkelvormige vlekken op blootgestelde huid. Kinderen, ouderen en immunogecompromitteerde mensen hebben het grootste risico op infectie en ontwikkeling van meer aanzienlijke ziekte.
Basale voorzorgsmaatregelen tijdens de behandelingsperiode zijn onder meer het goed wassen van handen
```