Alarmsignalen bij een noodgeval: wanneer u direct uw dierenarts moet bellen
Bij een noodgeval met uw huisdier telt elke minuut. Het verschil kennen tussen een klein gezondheidsprobleem en een levensbedreigende crisis kan voor uw hond of kat het verschil betekenen tussen leven en dood. Als u een van de signalen ziet die in dit artikel worden beschreven, wacht dan niet en zoek niet online naar gerustellende informatie — bel direct uw dierenarts.
Deze gids behandelt de meest ernstige noodsituaties bij honden en katten, legt uit wat er in het lichaam van uw huisdier gebeurt en vertelt u precies wat u moet doen. Bij twijfel is het antwoord altijd hetzelfde: bel direct uw dierenarts.
Maagtorsie en GDV (gastrische dilatatie-volvulus) bij honden
Maagoverbelasting, of gastrische dilatatie-volvulus (GDV), is een van de meest levensbedreigende noodsituaties waarmee een hond te maken kan krijgen. Het ontstaat wanneer de maag zich met gas vult en om zijn eigen as draait, waardoor de bloedtoevoer naar vitale organen wordt afgesloten. Het kan binnen enkele uren dodelijk zijn.
Signalen van een maagtorsie zijn onder andere een zichtbaar opgezette of uitgezette buik, onproductief kokhalzen waarbij de hond probeert te braken maar niets naar buiten komt, overmatig kwijlen, rusteloosheid en tekenen van ernstige benauwdheid. Grote rassen met een diepe borstkas, zoals Deense doggen, Duitse herders en dobermanns, zijn bijzonder kwetsbaar, maar een maagtorsie kan elke hond treffen.
Als u een maagtorsie vermoedt, bel dan direct uw dierenarts. Wacht niet af of de symptomen verbeteren. Geef geen voer of water. Breng uw huisdier zo snel mogelijk naar een dierenkliniek — een operatie is vaak de enige optie en tijd is cruciaal.
Ademhalingsproblemen
Elke plotselinge of ernstige ademhalingsmoeilijkheid is een noodgeval bij zowel honden als katten. Signalen zijn onder andere moeizame of snelle ademhaling, ademen met open mond (vooral alarmerend bij katten, die dit zelden doen), blauwe of grijs getinte tandvlees of tong, een gestrekte nek en naar buiten gedrukte ellebogen, en onwil om te gaan liggen.
Ademhalingsproblemen kunnen het gevolg zijn van hartfalen, vocht in de longen, een geblokkeerde luchtweg, asthma bij katten, trauma of een ernstige infectie. Wat de oorzaak ook is: bel direct uw dierenarts. Houd uw huisdier zo rustig en stil mogelijk — opwinding of inspanning kan de ademnood dramatisch verergeren.
Instorten of plotselinge zwakte
Als uw huisdier plotseling in elkaar zakt, niet kan staan of het gebruik van de achterpoten verliest, bel dan direct uw dierenarts. Instorten kan worden veroorzaakt door hartritmestoornissen, inwendige bloedingen, ernstige pijn, een wervelkolomletsel, een lage bloedsuikerspiegel of blootstelling aan gifstoffen.
Probeer uw huisdier niet te laten lopen of staan. Houd het warm en stil en vervoer het zo voorzichtig mogelijk naar de dierenarts — gebruik indien nodig een deken als geïmproviseerde brancard. Leg duidelijk uit wat er is gebeurd wanneer u direct uw dierenarts belt, inclusief hoelang de episode duurde en of uw huisdier het bewustzijn verloor.
Epileptische aanvallen
Een epileptische aanval is angstaanjagend om te zien. Uw huisdier kan op zijn zij vallen, met de poten peddelen, de controle over blaas of darmen verliezen, met de kaken klappen of zich volledig onbewust lijken van de omgeving. Na een aanval lijken huisdieren vaak verward en gedesoriënteerd — dit wordt de postictale fase genoemd.
Een enkele, korte aanval van minder dan twee minuten vereist mogelijk geen spoedbehandeling als bij uw huisdier epilepsie is vastgesteld en uw dierenarts u een behandelplan heeft gegeven. Bel echter direct uw dierenarts als de aanval langer dan twee tot drie minuten duurt, als uw huisdier meerdere aanvallen binnen 24 uur heeft, of als dit de eerste aanval is die u ooit heeft gezien. Een aanval die langer dan vijf minuten duurt, is een levensbedreigend noodgeval dat status epilepticus wordt genoemd — bel direct uw dierenarts en ga zonder uitstel naar de kliniek.
Houd uw handen tijdens een aanval weg van de bek van uw huisdier. Het is zich niet bewust van zijn handelingen en kan onvrijwillig bijten.
Vermoedelijke vergiftiging
Huisdieren zijn nieuwsgierig en eten vaak dingen op die ze niet zouden moeten binnenkrijgen. Veel gangbare stoffen in huis zijn giftig voor honden en katten, waaronder chocolade, xylitol (een zoetstof in suikervrije producten), druiven en rozijnen, uien, knoflook, paracetamol, ibuprofen, bepaalde planten zoals lelies (extreem gevaarlijk voor katten), rattengif en veel tuinchemicaliën.
De signalen van een vergiftiging variëren afhankelijk van de stof en kunnen bestaan uit braken, diarree, kwijlen, trillingen, epileptische aanvallen, zwakte, bleek tandvlees of plotselinge gedragsveranderingen. Als u vermoedt dat uw huisdier een giftige stof heeft gegeten, ingeademd of ermee in contact is gekomen, bel dan direct uw dierenarts. Wek geen braken op, tenzij uw dierenarts u dit expliciet opdraagt — in sommige gevallen kan dit meer schade veroorzaken.
Probeer vast te stellen wat uw huisdier heeft binnengekregen en neem de verpakking of een foto mee naar de kliniek. Hoe sneller u handelt, hoe beter de uitkomst.
Urinewegobstructie
Een urinewegobstructie — waarbij een huisdier geen urine kan lozen — is een echt noodgeval, met name bij mannelijke katten. De urethra bij katers is nauw en raakt makkelijk verstopt door kristallen, mucusproppen of stenen. Een kat met een obstructie kan snel achteruitgaan en binnen 24 tot 48 uur overlijden als er geen behandeling volgt.
Signalen zijn onder andere persen om te urineren met weinig of geen resultaat, uitroepen of miauwen van pijn, frequent naar de kattenbak gaan zonder resultaat, een gespannen of pijnlijke buik, lusteloosheid, braken en verlies van eetlust. Als u een van deze signalen opmerkt, bel dan direct uw dierenarts. Wacht niet tot de volgende ochtend om te zien of het probleem zich oplost — dat gebeurt niet.
Urinewegobstructies kunnen ook bij honden voorkomen, hoewel ze minder vaak zijn. De signalen zijn vergelijkbaar: persen om te urineren, een pijnlijke buik en benauwdheid.
Andere signalen die betekenen dat u direct uw dierenarts moet bellen
- Oogletsels of plotseling verlies van het gezichtsvermogen
- Ernstige of ongecontroleerde bloedingen die niet stoppen met drukverband
- Vermoedelijke botbreuken na een val of verkeersongeval
- Gezwollen, pijnlijke of warme gewrichten
- Vermoedelijke slangen- of insectenbeet met snelle zwelling
- Bewustzijnsverlies, ook al is het kortdurend
- Extreme en plotselinge veranderingen in gedrag of reactievermogen
- Bleek, wit, blauw of geel getint tandvlees
Toegang tot spoedeisende dierenartszorg in de EU
In heel de Europese Unie hebben de meeste steden en grotere gemeenten toegang tot spoedeisende of avond- en weekenddiensten van dierenartsen. Als uw eigen dierenartspraktijk gesloten is, wacht dan niet tot de ochtend — bel direct uw dierenarts op het spoednummer. De meeste dierenartsenpraktijken zijn verplicht of worden sterk aangemoedigd om cliënten een contactnummer buiten kantooruren te geven of hen door te verwijzen naar een aangewezen spoeddienst.
In Spanje, Frankrijk, Duitsland, Nederland en andere EU-landen zijn er gespecialiseerde spoedklinieken voor dieren (clínicas veterinarias de urgencias, cliniques vétérinaires d'urgence, Tiernotaufnahme) die 's nachts en in het weekend open zijn. Zoek op "urgencias veterinarias" of "emergency vet" in combinatie met uw plaatsnaam om de dichtstbijzijnde locatie te vinden.
Wanneer u bij een spoedkliniek aankomt, wees dan voorbereid om te vertellen wanneer de symptomen begonnen, wat uw huisdier mogelijk heeft gegeten of waaraan het is blootgesteld, welke medicijnen uw huisdier gebruikt en, indien mogelijk, de vaccinatie- en gezondheidsgeschiedenis van uw huisdier. Uw rustige, gedetailleerde verhaal helpt het dierenartsenteam snel te handelen.
Wat u kunt doen terwijl u wacht
Nadat u direct uw dierenarts heeft gebeld, houdt u uw huisdier zo rustig en stil mogelijk. Houd het warm met een deken. Geef geen voer of water tenzij de dierenarts dat adviseert. Geef geen medicijnen voor mensen — veel daarvan zijn giftig voor huisdieren. Als uw huisdier bloedt, oefen dan voorzichtig druk uit met een schone doek. Als het buiten bewustzijn is maar wel ademt, leg het dan op de zij zodat het geen braaksel inademt.
Uw rol is om uw huisdier stabiel te houden en het naar professionele hulp te brengen. Vertrouw op het gevoel dat u vertelde dat er iets mis was — u kent uw huisdier, en als iets urgent aanvoelt, bel dan direct uw dierenarts. Snel handelen is altijd de juiste keuze.