Wat is het Feline Leukaemia Virus?
Het Feline Leukaemia Virus, meestal FeLV genoemd, is een retrovirus dat katten treft en een van de meest ernstige infectieziekten in de feliene geneeskunde is. In tegenstelling tot sommige katachtige virussen die relatief mild zijn, kan FeLV ernstige langetermijngevolgen hebben voor besmette katten, door het immuunsysteem te onderdrukken en het risico op bepaalde kankersoorten te vergroten. Het begrijpen van hoe het virus zich verspreidt, hoe je het kunt voorkomen en wat je moet doen als je kat positief test, is essentieel voor elke katteneigenaar.
FeLV behoort tot dezelfde retrovirusfamilie als het Feline Immunodeficiency Virus (FIV), maar de twee virussen gedragen zich verschillend en hebben verschillende transmissieroutes. FeLV wordt over het algemeen als meer direct gevaarlijk beschouwd dan FIV, vooral voor katten die een persistente infectie ontwikkelen.
Hoe verspreidt FeLV zich?
FeLV verspreidt zich door nauw en langdurig contact tussen katten. Het virus wordt in hoge concentraties afgescheiden in speeksel, wat betekent dat activiteiten zoals onderling schoonmaken, het delen van voer- en waterbakken en bitwonden de belangrijkste transmissieroutes zijn. Het virus kan ook worden doorgegeven van een moederkat aan haar kittens tijdens de zwangerschap of via het zogen.
In tegenstelling tot sommige andere kattenvirussen, blijft FeLV niet lang in de omgeving bestaan en vereist relatief nauw, langdurig contact om zich te verspreiden. Terloops snuffelen tussen katten zal het virus waarschijnlijk niet overbrengen. Buitenkatten — vooral degenen die rondzwerven, vechten of vrij socialiseren met andere katten — hebben het hoogste risico op blootstelling. Huisbinnenkatten die geen contact hebben met andere katten, lopen zeer laag risico.
Waarom vaccinatie belangrijk is
Er is een effectief vaccin tegen FeLV beschikbaar, en het wordt beschouwd als een kernvaccin voor buitenkatten volgens de ABCD (Advisory Board on Cat Diseases) vaccinationerichtlijnen, die de leidende Europese deskundigenrichtlijn voor katachtenvaccinatie vertegenwoordigen. Voor katten die naar buiten gaan en mogelijk andere katten tegenkomen, biedt vaccinatie aanzienlijke bescherming tegen dit ernstige virus.
Het vaccin wordt niet aanbevolen als kernvaccin voor huisbinnenkatten zonder buitentoegang of contact met andere katten, hoewel dierenartsen het kunnen aanraden op basis van individuele omstandigheden. Als je een kat hebt die naar buiten gaat — zelfs af en toe — spreek dan met je dierenarts om ervoor te zorgen dat de FeLV-vaccinatie up-to-date is. Kittens moeten vóór vaccinatie worden getest, en een initiële serie wordt gevolgd door regelmatige herinentingen.
Regressieve versus progressieve infectie
Niet elke kat die aan FeLV is blootgesteld, zal een levenslange infectie ontwikkelen. Het resultaat hangt af van de leeftijd van de kat, de immuunstatus en het niveau van blootstelling.
Regressieve infectie
Bij sommige katten — vooral oudere katten met een meer volwassen immuunsysteem — bereikt het lichaam een succesvolle reactie op het virus en damt het in. Deze katten bereiken wat een regressieve infectie wordt genoemd: het virus wordt onderdrukt en geïntegreerd in het DNA van de kat, maar repliceert niet actief. Katten met regressieve infectie kunnen negatief testen op standaardtests en kunnen normale levens leiden, hoewel er een kleine mogelijkheid is van reactivering later als het immuunsysteem ernstig wordt gecompromitteerd.
Progressieve infectie
Bij andere katten, vooral kittens en jonge katten wiens immuunsysteem nog niet volledig ontwikkeld is, vestigt het virus zich in een persistente, progressieve infectie. Deze katten blijven viremiëmisch — het virus circuleert actief in de bloedbaan — en lopen risico op de ernstige gezondheidsgevaarlijkheden die verband houden met FeLV. Kittens die op zeer jonge leeftijd zijn blootgesteld, hebben de grootste kans op het ontwikkelen van progressieve infectie.
Gezondheidsgevaarlijkheden van progressieve FeLV-infectie
Katten met progressieve FeLV-infectie worden geconfronteerd met verschillende aanzienlijke gezondheidsuitdagingen.
Immuunsuppressie
FeLV onderdrukt het immuunsysteem, waardoor besmette katten gevoeliger worden voor infecties die een gezonde kat normaal gemakkelijk zou afweren. Bacteriële, virale en schimmelinfecties die bij een immuuncompetente kat gering zouden zijn, kunnen ernstig en moeilijk te behandelen worden bij een FeLV-positieve kat. Onmiddellijke dierenartsverzorging voor eventuele ziekteverschijnselen is daarom vooral belangrijk.
FeLV-geassocieerde tumoren
FeLV is sterk geassocieerd met de ontwikkeling van bepaalde kankersoorten, met name lymfoom, wat een kanker van het lymfestelsel is. FeLV-geassocieerd lymfoom kan de borst, buik of andere lichaamsdelen aantasten. Het virus kan ook leukemie veroorzaken, waarbij afwijkende bloedcellen zich in het beenmerg vermenigvuldigen. Deze kankers zijn helaas een belangrijke oorzaak van ziekte en dood bij FeLV-positieve katten.
Bloedarmoede
FeLV kan het vermogen van het beenmerg om rode bloedcellen aan te maken, beperken, wat leidt tot bloedarmoede. Besmette katten kunnen letargisch lijken, bleek tandvlees hebben en minder tolerant zijn voor inspanning dan normaal.
Co-infectie met FIV
Katten die positief zijn voor zowel FeLV als FIV worden geconfronteerd met een bijzonder uitdagende prognose. De twee virussen samen leggen een veel groter gewicht op het immuunsysteem dan elk alleen. Katten in risicogroepen — buitenkatten die regelmatig vechten — moeten op beide virussen worden getest. Het tegelijkertijd testen op zowel FeLV als FIV is eenvoudig met moderne snap-tests die beschikbaar zijn bij de meeste dierenartsklineken.
Hoe wordt FeLV gediagnostiseerd?
De standaard initiële test voor FeLV is een ELISA snap-test, die in de kliniek kan worden uitgevoerd en snel resultaten geeft. Deze test detecteert FeLV-antigenen (eiwitten die door het virus worden geproduceerd) in het bloed. Een positief ELISA-resultaat moet worden bevestigd, idealiter vier tot acht weken later of met een IFA (immunofluorescence assay)-test, die bevestigt dat het virus zich in witte bloedcellen heeft geïntegreerd en wijst op een werkelijk progressieve infectie.