De stille aard van hartziekte bij katten
Hartziekte bij katten staat bekend als een stille aandoening, en dat met reden. Anders dan honden, die vaak een detecteerbare hartmurmeling ontwikkelen lang voordat klinische symptomen optreden, hebben veel katten met aanzienlijke hartziekte helemaal geen hoorbare murmeling. Symptomen, wanneer ze uiteindelijk verschijnen, kunnen met angstaanjagende plotselinge optreden — in sommige gevallen is een kat die de vorige dag nog volledig gezond leek, plotseling in acuut respiratoir distress of heeft plotseling verlamming van de achterpoten. Deze onvoorspelbare aard maakt hartziekte bij katten een van de moeilijkere aandoeningen in de gezelschapsdierengeneeskunde, zowel om op te sporen als om mee om te gaan.
De meest voorkomende vorm van hartziekte bij katten is hypertrofische cardiomyopathie (HCM), waarbij de wanden van de linker ventrikel — de belangrijkste pompkamer van het hart — abnormaal verdiend worden. Deze verdikking vermindert het volume van de kamer, verslechtert het vermogen om normaal met bloed te vullen, en creëert turbulentie die kan leiden tot stolselvorming. HCM treft naar schatting tussen de 10 en 15 procent van alle katten, waardoor het een van de meest significante gezondheidsproblemen in de kattenmedische praktijk is.
Rassen met genetische aanleg
Hoewel elke kat HCM kan ontwikkelen, dragen bepaalde rassen een aanzienlijk verhoogd genetisch risico. De Maine Coon en Ragdoll zijn de rassen waarin HCM het best is onderzocht en het meest voorkomt. Bij Maine Coons zijn twee specifieke mutaties in het MYBPC3-gen — hetzelfde gen dat betrokken is bij HCM bij mensen — geïdentificeerd en direct gerelateerd aan ziektontwikkeling. Een DNA-test is beschikbaar voor deze mutaties, waardoor fokkers katten kunnen screenen voordat ze ze in fok gebruiken en getroffen dieren kunnen uitsluiten.
Verantwoordelijke Maine Coon-fokkers in heel Europa voeren zowel genetische screening als echocardiografisch onderzoek van fokkatten uit. FECAVA en verschillende nationale rassenclubs ondersteunen deze initiatieven. Het is echter belangrijk op te merken dat de geïdentificeerde mutaties niet alle HCM bij Maine Coons verklaren — een kat die negatief test op de bekende mutaties kan nog steeds de aandoening ontwikkelen — en dat echocardiografische screening daarom essentieel blijft ongeacht de resultaten van genetische tests. De British Shorthair, Perzisch, Norwegian Forest kat, en Sphynx behoren tot andere rassen met een gedocumenteerd hoger voorkomen van HCM.
Hoe HCM het hart aantast
De verdikte hartspier bij HCM is stijver dan normaal, waardoor het moeilijker voor de ventrikel wordt om te ontspannen en tussen slagen met bloed te vullen. Dit staat bekend als diastolische dysfunctie. Naarmate de ziekte voortschrijdt, kunnen verschillende complicaties ontstaan. Congestief hartfalen ontwikkelt zich wanneer vloeistof zich in of rond de longen verzamelt (pulmonaal oedeem of pleurale effusie), wat kortademigheid veroorzaakt. De vergrote, turbulente linker atrium is zeer gevoelig voor stolselvorming, die los kan raken en door de bloedsomloop kan reizen om de aorta te verstoppen waar deze verdeelt zich voor de achterpoten — een aandoening genaamd aortale thromboembolie, of ATE, soms aangeduid als saddle thrombose. ATE veroorzaakt plotselinge verlamming, intense pijn, en koude achterpoten, en is een medische noodsituatie.
Sommige katten ontwikkelen ritmestoornissen — abnormale hartritmes — als gevolg van de structurele veranderingen in het hart, wat kan bijdragen aan plotselinge dood.
Symptomen herkennen
Veel katten met HCM — vooral die in de vroege tot matige stadia — vertonen geen uiterlijke ziekteverschijnselen. De ziekte kan toevallig worden ontdekt wanneer een dierenarts tijdens een routineonderzoek een murmeling of abnormaal hartritme opmerkt, hoewel zoals hierboven opgemerkt, de afwezigheid van een murmeling geen aanzienlijke ziekte uitsluit. Wanneer symptomen wel optreden, betreffen zij meestal veranderingen in ademhaling.
Let op voor open-mondademhaling of hijgen, wat altijd abnormaal is bij een kat en onmiddellijke dierenartsbijstand rechtvaardigt. Een verhoogde ademhalingsfrequentie — meer dan 30 ademhalingen per minuut in rust — is een vroegteken van vloeistofophoping en kan thuis worden gemonitord met behulp van gratis smartphoneapplicaties die voor dit doel zijn ontworpen. Slaperigheid, verminderde eetlust, en gewichtsverlies kunnen aanwezig zijn. Sommige eigenaren melden dat hun kat meer dan gebruikelijk verstopt zit of er vaag "niet goed" uitziet voordat meer duidelijke symptomen zich ontwikkelen.
Plotselinge verlamming van de achterpoten — de kat kan niet over haar achterpoten bewegen, schreeuwt van blijkbare pijn, met koude, bleke, of blauwachtige pootjes — duidt op aortale thromboembolie en vereist noodmedicijnische zorg binnen minuten tot uren.
Diagnose
Echocardiografie is de definitieve diagnostische test voor HCM en verstrekt informatie die geen ander enkel test kan herhalen. Dit maakt directe meting van de dikte van de hartwanden mogelijk, beoordeling van kamerafmetingen, evaluatie van hoe goed het hart vult en pompt, opsporing van abnormale bloedstroompatronen, en identificatie van stolsels in de atrium. Borstfoto's worden gebruikt om vloeistofophoping te beoordelen. Een elektrocardiogram beoordeelt hartritme. Bloeddrukmetingen en schildklierhormoontest worden routinematig uitgevoerd om aandoeningen zoals hyperthyroïdie uit te sluiten die secundair de hartwanden kunnen verdikken — een proces dat omkeert met behandeling van de onderliggende aandoening en niet waar HCM is.
Cardiale biomarkers, in het bijzonder NT-proBNP, worden steeds meer gebruikt als screeningstest
```