Wat Is Osteochondrose?
Osteochondrose (OC) is een ontwikkelingsstoornis van het skelet waarbij het normale proces waarbij kraakbeen in bot wordt omgezet — een proces dat endochondrale ossificatie wordt genoemd — wordt onderbroken. Bij een gezonde, groeiende hond verandert het kraakbeen aan het gewrichtsoppervlak geleidelijk in bot op een gecontroleerde en ordelijke manier. Bij osteochondrose mislukt deze omzetting in lokale gebieden, waardoor het kraakbeen abnormaal dik wordt. Het verdikte kraakbeen krijgt onvoldoende voeding, waardoor het kwetsbaar wordt voor beschadiging onder normale belasting.
Wanneer het verzwakte kraakbeen een scheur krijgt en een kraakbeenflap gedeeltelijk of volledig loskomt van het onderliggende bot, wordt de aandoening osteochondrosis dissecans (OCD) genoemd. Een losgeraakte kraakbeenfragment — soms een 'joint mouse' genoemd — drijft vrij in de gewrichtsholte rond, waardoor aanzienlijke pijn ontstaat en voortdurende schade aan het gewrichtsoppervlak. OCD vertegenwoordigt een meer gevorderd en klinisch significant stadium van hetzelfde onderliggende proces.
Welke Gewrichten Worden Aangetast?
Osteochondrose kan verschillende gewrichten aantasten, en de schouder is de meest betrokken locatie bij honden. De laesie ontwikkelt zich meestal aan de achterste (caudale) zijde van de humeruskop — de 'bal' van het schoudergewricht. De elleboog is het op één na meest aangetaste gewricht; hier maakt OCD deel uit van het bredere syndroom dat bekend staat als elleboogdysplasie, met de laesie op de mediale humeruscondylus. De stijl (knie) en spronggewricht (tarsus) worden ook aangetast, hoewel minder frequent. In volgorde van klinische frequentie is schouder-OCD de overheersende presentatie, gevolgd door elleboog, stijl en spronggewricht.
Oorzaken en Risicofactoren
Osteochondrose is een multifactoriële aandoening. Genetische aanleg speelt een significante rol, wat verklaart waarom bepaalde rassen duidelijk oververtegenwoordigd zijn. De aandoening ontstaat tijdens de snelle groeifase van grote en reuzenrassen, wanneer de eisen op het zich ontwikkelende kraakbeen het grootst zijn.
Voedingsfactoren dragen ook aanzienlijk bij. Overvoeding — specifiek het verstrekken van te veel calorieën die de groeisnelheid versnellen — is een goed gevestigde risicofactor. Calciumsuppletie bij groeiende puppy's is bijzonder problematisch; overmatig calcium in het voer verstoort normale botremodellering en is sterk geassocieerd met ontwikkelingsstoornissen van het skelet, inclusief osteochondrose. Eigenaren van puppy's van grote rassen moeten calciumsupplementen vermijden, tenzij de dierenarts dit aanbeveelt. Trauma op zich ontwikkelend kraakbeen kan ook laesievorming triggeren of verergeren.
Meest Aangetaste Rassen
Rassen met een bekende aanleg voor osteochondrose zijn Border Collies, Labrador Retrievers, Golden Retrievers, Rottweilers, Duitse Dogs, Berner Sennenhonden en Ierse Wolfhonden. De aandoening wordt bijna uitsluitend gezien bij grote en reuzenrassen tijdens hun groeifase, hoewel het theoretisch in elk ras kan voorkomen. Mannetjes lijken in enkele onderzoeken vaker aangetast te zijn dan vrouwtjes.
Tekenen en Klinische Presentatie
De typische presentatie is een jonge hond — meestal tussen de vier en twaalf maanden oud — met voorpootslinkheid die in eerste instantie subtiel kan zijn en erger wordt met inspanning. Bij schouder-OCD verzet de hond zich vaak tegen extensie van het schoudergewricht tijdens onderzoek, en de dierenarts zal pijn en soms zwelling (effusie) in het aangetaste gewricht opmerken. Spiervermeerdering rond de schouder kan in de loop der tijd duidelijk worden naarmate de hond het lidmaat ontziet.
Bij elleboog-OCD zijn de tekenen vergelijkbaar maar gericht op het voorpoot lager — de hond kan uitwaartse rotatie van de poot, pijn bij elleboogmanipulatie en gewrichtszwelling vertonen. Stijl- en spronggewricht-OCD presenteren zich meestal als achterpootslinkheid in dezelfde leeftijdsgroep.
Diagnose
Diagnose begint met een grondige orthopedische en neurologische onderzoek. Röntgenfoto's zijn het eerste beeldvormingsinstrument en kunnen een afvlakking of defect van het gewrichtsoppervlak, of een zichtbare verkalkte kraakbeenflap in gevestigde gevallen, onthullen. Röntgenfoto's kunnen echter vroege of subtiele laesies missen. Gecomputeriseerde tomografie (CT) biedt superieure details van de botveranderingen en is gevoeliger dan röntgenografie voor het opsporen van laesies, vooral in de elleboog.
Arthroscopie — minimaal invasief onderzoek van het gewricht met een klein cameratje dat door een tiny incisie wordt ingebracht — wordt beschouwd als de gouden standaard voor zowel het diagnosticeren als het behandelen van osteochondrose. Het stelt de chirurg in staat het kraakbeenoppervlak direct te visualiseren, de omvang van de laesie in te schatten, en in dezelfde procedure chirurgisch in te grijpen.
Behandelingsopties
Conservatief Management
Strikte kooirust gedurende vier tot acht weken kan passend zijn in milde gevallen waar het kraakbeen nog niet is losgeraaakt om een vrije flap te vormen. Enkele vroege laesies genezen met rust en beperkte activiteit. Conservatief management draagt echter het risico van voortdurende gewrichtschade als het kraakbeen vervolgens bezwijkt en loskomt, en wordt over het algemeen niet aanbevolen zodra een kraakbeenflap is losgeraakt. Het besluit tot conservatief management of doorgaan naar chirurgie moet worden genomen in overleg met een dierenarts die vertrouwd is met het specifieke laesietype en betrokken gewricht.
Chirurgische Behandeling
Arthroscopische chirurgie is de voorkeursbehandeling voor osteochondrosis dissecans zodra een flap is ontstaan. De procedure omvat het verwijderen van de kraakbeenflap, gevolgd door curettage — voorzichtig schrapen — van het onderliggende subchondrale bot om abnormaal weefsel te verwijderen en de vorming van fibrokraakbeen ter vulling van het defect te stimuleren. Arthroscopie veroorzaakt aanzienlijk minder chirurgisch trauma dan open gewrichtschirurgie en maakt sneller herstel mogelijk. De beste resultaten worden bereikt wanneer chirurgie wordt uitgevoerd voordat aanzienlijke osteoartritis in het gewricht is ontwikkeld.
Prognose
De prognose varieert afhankelijk van het aangetaste gewricht en de ernst van de laesie op het moment van behandeling. Schouder-OCD heeft over het algemeen een goede tot uitstekende prognose na arthroscopische chirurgie, waarbij de meeste honden naar volledige activiteit terugkeren. Elleboog-OCD, als onderdeel van het complexe elleboog-dysplas-syndroom, heeft een voorzichtiger prognose — meestal is reeds enige mate van osteoartritis aanwezig en zal deze blijven voortschrijden. Stijl- en spronggewricht-OCD hebben wisselende uitkomsten, afhankelijk van laesiegrootte en gewrichtsbetrokkenheid.
```