Hartwormziekte bij Honden: Een Compleet Gids
Hartwormziekte is een van de meest ernstige parasitaire infecties die een hond kan krijgen, in staat om ernstige hart- en longschade te veroorzaken en, indien onbehandeld, tot de dood te leiden. De veroorzakende parasiet — Dirofilaria immitis — komt momenteel niet endemisch voor in het Verenigd Koninkrijk, maar dit betekent niet dat Britse honden veilig zijn voor het risico. Honden die reizen naar continentaal Europa, en honden die in het VK worden geïmporteerd uit getroffen regio's, lopen een aanzienlijk risico op infectie. Elke hondeneigenaar die van plan is met hun huisdier naar het buitenland te reizen, zou deze ziekte moeten begrijpen.
De parasiet: Dirofilaria immitis
Dirofilaria immitis is een filariale nematode — een draadvormige rondworm — die als volwassene leeft in de longarteriën en rechterkant van het hart van besmette honden. Volwassen wormen kunnen lengtes bereiken van 25-30 cm en leven vijf tot zeven jaar in de gastheer. Een enkele hond kan tegelijkertijd tientallen volwassen wormen herbergen, wat progressieve schade aan het hart, bloedvaten en longen veroorzaakt.
De ziekte wordt niet direct van hond op hond overgedragen. Het vereist een tussengastheer — de mug — om de levenscyclus te voltooien.
Overdracht: De rol van de mug
Wanneer een mug bloed van een besmette hond opzuigt, neemt het microscopische larvenwormen in die microfilariae worden genoemd, die in het bloed circuleren. Binnen de mug ontwikkelen de microfilariae zich over ongeveer twee weken door larvale stadia (afhankelijk van de omgevingstemperatuur). Wanneer de mug vervolgens op een ander hond bloedt, zet het de infectieuze larven op de huid af, waar ze door de bijtwond binnendringen.
Eenmaal in de nieuwe gastheer migreren de larven maandenlang door de weefels van het lichaam en bereiken uiteindelijk het hart en de longarteriën waar ze zich ontwikkelen tot volwassen wormen. Deze migratieperiode — van het moment van infectieuze beet tot de aanwezigheid van volwassen wormen — duurt ongeveer zes maanden en wordt de prepatente periode genoemd. Gedurende deze tijd kan de infectie niet worden opgespoord door standaard bloedtesten.
Zodra volwassen wormen aanwezig zijn en zich voortplanten, geven vrouwelijke wormen microfilariae af in de bloedbaan. Deze microfilariae kunnen in een bloedmonster worden opgespoord, wat actieve infectie bevestigt.
Is er een risico in het VK?
Hartwormziekte komt momenteel niet endemisch voor in het VK. De combinatie van klimaat, muggensoorten die aanwezig zijn, en de afwezigheid van een aanzienlijke voorraad besmette honden betekent dat overdracht in het VK zelf niet in betekenisvolle aantallen plaatsvindt. Er zijn echter twee belangrijke scenario's waarin Britse honden echt risico lopen:
- Reizen naar endemische regio's: Honden die met hun eigenaren naar Zuid-Europa reizen — inclusief Spanje, Portugal, Italië, Griekenland en Frankrijk ten zuiden van de Loire — lopen risico gedurende de warmere maanden wanneer muggen actief zijn. Het Middellandse-zeegebied heeft aanzienlijke hartworm-endemiciteit.
- Geïmporteerde honden: Honden die vanuit endemische regio's naar het VK worden gebracht, of het nu reddingshonden zijn of aangekochte dieren, kunnen al besmet zijn. Testen op het moment van importatie wordt sterk aanbevolen.
Klinische tekenen van hartwormziekte
De klinische tekenen van hartworminfectie zijn afhankelijk van de wormbelasting en de duur van de infectie. Licht besmette honden, of die in de beginstadia zijn, kunnen geen symptomen vertonen. Naarmate de ziekte vordert, ontwikkelen zich geleidelijk tekenen:
- Een milde maar aanhoudende hoest
- Inspanningsintolerantie — de hond wordt sneller moe dan verwacht
- Verminderde eetlust en gewichtsverlies
- Moeizame ademhaling
- Zwelling van de buik door vloeistofophoping (ascites)
- Instorting in ernstige gevallen
Bij ernstige infecties — soms caval-syndroom genoemd — kunnen honden snel verslechteren, met plotseling ontstaan van moeizame ademhaling, bleke tandvlees en instorting door obstructie van de bloedstroom door het hart door een massa wormen.
Diagnose
Verschillende diagnostische tests zijn beschikbaar:
- Antigentest: Detecteert eiwitten geproduceerd door volwassen vrouwelijke wormen. Dit is de primaire screeningstest en is zeer nauwkeurig zodra volwassen wormen aanwezig zijn. Het zal infectie gedurende de prepatente periode niet detecteren.
- Microfilariae-detectie: Een bloeduitstrijkje of filtertest kan microfilariae in het bloed van besmette honden identificeren. Niet alle besmette honden hebben detecteerbare microfilariae (occult infectie), dus deze test wordt gebruikt naast antigentesten.
- Borstfoto's en echocardiografie: Gebruikt om de mate van hart- en longbetrokkenheid in te schatten en behandelingsbeslissingen te sturen.
Behandeling: Het melarsomine-protocol
De behandeling van vastgestelde hartworminfectie is een ernstige onderneming die inherente risico's met zich meebrengt en strikte beheersing vereist. Het behandelingsprotocol omvat doorgaans verschillende fasen:
Stabilisatie
Voordat de adulticide-behandeling begint, worden honden met aanzienlijke klinische tekenen gestabiliseerd. Ontstekingsomstandigheden in de longen worden behandeld met corticosteroïden en inspanning wordt beperkt. Microfilariae kunnen worden verminderd met macrocyclische lactonen om het risico op een ernstige reactie te verminderen wanneer volwassen wormen beginnen te sterven.
Adulticide-behandeling met melarsomine
Melarsomine is een arsenische verbinding die via diepe intramusculaire injectie in de lumbale (onderrug) spieren wordt toegediend. Het doodt volwassen hartwormen. Het standaardprotocol gebruikt een gesplitste doseringsbenadering:
- In eerste instantie wordt één injectie gegeven
- Een maand later worden twee verdere injecties gegeven met tussenpozen van 24 uur
Dit gesplitste protocol wordt veiliger geacht dan alle doses tegelijk toe te dienen.
```