Wat zijn mastceltumouren?
Mastceltumouren (MCT's) ontstaan uit mastcellen, wat immuuncellen zijn die overal in het bindweefsel en de huid van het lichaam voorkomen. Mastcellen spelen een rol bij allergische reacties en wondgenezing, en bevatten granules gevuld met biologisch actieve stoffen, waaronder histamine, heparine en verschillende ontstekingsmediatoren. Wanneer deze cellen kwaadaardig worden, vormen ze tumouren die deze stoffen kunnen vrijgeven — een proces dat degranulatie wordt genoemd — wat centraal staat bij veel van de klinische uitdagingen bij de behandeling van MCT's.
Mastceltumouren zijn de meest voorkomende huidtumor die bij honden wordt gediagnosticeerd, goed voor 16 tot 21 procent van alle hondenhuidtumoren. Ze kunnen overal op het lichaam voorkomen, maar worden het vaakst aangetroffen op de romp, ledematen en de anale streek.
Rassen met verhoogd risico
Bepaalde hondenrassen vertonen een duidelijk hogere gevoeligheid voor mastceltumouren, wat suggereert dat er een genetische component aan hun ontwikkeling ligt. Brachycephale rassen zijn bijzonder oververtegenwoordigd:
- Boxers — één van de meest risicovolle rassen, hoewel hun tumouren meestal lager van graad zijn en een betere prognose hebben
- English Bulldogs
- Boston Terriers
- Franse Bulldogs
Retriever-rassen lopen ook een verhoogd risico:
- Labrador Retrievers
- Golden Retrievers
Flat-Coated Retrievers vallen op doordat zij meestal hoger-gradige, agressievere MCT's ontwikkelen dan andere retriever-rassen. MCT's kunnen bij elk ras en bij gemengde honden voorkomen, dus eigenaren moeten een verdachte zwelling niet zomaar afschrijven omdat hun hond niet op een gevoelige rassenlijst staat.
Klinisch verschijningsvorm en Darier's teken
Mastceltumouren zijn notoir variabel in uiterlijk, vandaar hun bijnaam "de grote imitator". Ze kunnen eruitzien als alles, van een glad verheven knop tot een geulcereerde, agressieve laesie. Veel MCT's verschijnen als een stevige, verheven huidknobel die mogelijk al maanden aanwezig is zonder veel verandering, maar plotseling van grootte kan veranderen.
Een kenmerk van mastceltumouren is hun vermogen om van grootte te veranderen. Manipulatie van de tumor kan mastcel-degranulatie triggeren, waardoor de massa zwelt, rood wordt en omgeven wordt door een vlam van huidirritatie — dit staat bekend als Darier's teken. Een knobel die groter en meer ontstoken wordt wanneer erop wordt geduwd of gestreeld, en vervolgens afneemt, is zeer verdacht voor een MCT en rechtvaardigt onmiddellijke dierenartse controle. Deze fluctuatie in grootte leidt er often toe dat eigenaren denken dat de knobel is verdwenen, terwijl deze eigenlijk slechts tijdelijk gedegranuleerd is.
Classificatie: wat het betekent voor de prognose
Het gedrag van mastceltumouren varieert enorm, en classificatiesystemen helpen te voorspellen hoe agressief een tumor waarschijnlijk zal zijn. Twee belangrijke classificatiesystemen worden gebruikt in de veterinaire oncologie:
Patnaik-systeem (drie graden)
- Graad 1: Goed gedifferentieerd, beperkt tot de oppervlakkige dermis. Uitstekende prognose bij volledige chirurgische verwijdering.
- Graad 2: Matig gedifferentieerd. Het gedrag is variabel en deze graad kan moeilijk te voorspellen zijn — sommigen gedragen zich als graad 1, anderen agressiever.
- Graad 3: Slecht gedifferentieerd, diep invasief. Hoog metastatisch potentieel en slechte prognose.
Kiupel-systeem (twee graden)
Het nieuwere Kiupel twee-traps-systeem classificeert tumouren eenvoudigweg als laag-gradig of hoog-gradig op basis van specifieke histologische criteria, en is aangetoond beter reproduceerbaar en geschikter voor het voorspellen van de uitkomst. Hoog-gradige tumouren volgens het Kiupel-systeem hebben een mediane overlevingsduur gemeten in maanden zonder behandeling, terwijl laag-gradige tumouren zich milder gedragen.
Uw dierenarts of een veterinaire patholoog adviseert u welk classificatiesysteem is gebruikt en wat de bevindingen voor uw individuele hond betekenen.
Chirurgie: de hoofdbehandeling
Chirurgische verwijdering met brede marges blijft de gouden standaard voor de behandeling van mastceltumouren waar dit haalbaar is. Het doel is om de tumor met een omliggende marge van normaal weefsel te verwijderen — doorgaans minstens twee centimeter zijdelings en één fasciaele laag diep — om de kans op volledige verwijdering te maximaliseren. Onvolledige verwijdering verhoogt het risico op lokaal recidief aanzienlijk.
Vóór de operatie geven dierenartsen doorgaans antihistaminica toe en soms protonpompremmers. Deze pre-operatieve voorbereiding is belangrijk omdat chirurgische manipulatie van de tumor massale degranulatie kan triggeren, met vrijlating van grote hoeveelheden histamine in de bloedbaan. Dit kan acute hypotensie, braken en — in ernstige gevallen — anafilaxie veroorzaken. Pre-medicatie van de hond vermindert dit risico aanzienlijk.
Stelfonta voor niet-verwijderbare tumouren
Voor mastceltumouren die niet chirurgisch kunnen worden verwijderd — vanwege locatie, omvang of anesthesiologisch risico — is Stelfonta (tigilanol tiglaat) een gelicentieerde intratumorale injectie die lokale tumorvernietiging veroorzaakt. Het is in het VK goedgekeurd voor behandeling van niet-metastatische cutane mastceltumouren. Het middel wordt rechtstreeks in de tumor geïnjecteerd en triggert een proces van gelokaliseerde celdood en immuunactivatie, wat in veel gevallen tot tumorregression leidt. Het is niet geschikt voor alle tumorlocaties en vereist zorgvuldige selectie door een veterinaire oncologus.
Palladia voor gemetastaseerde ziekte
Palladia (toceranib fosfaat) is een tyrosinekinaseremmer die is goedgekeurd voor gebruik bij honden met recidiverende of gemetastaseerde mastceltumouren. Het richt zich op verschillende moleculaire pathways betrokken bij de groei van mastceltumouren, waaronder c-KIT-mutaties die in een deel van de MCT's voorkomen en geassocieerd zijn met agressievere ziekte. Palladia is een oraal middel dat op afwisselende dagen wordt gegeven en vereist nauwlettend toezicht op bijwerkingen, waaronder gastro-intestinale klachten, beenmergsuppressie en eiwitverlies nefropathie. Het wordt doorgaans onder toezicht van een veterinaire oncologus toegediend.
Wanneer moet u naar de dierenarts?
Elke nieuwe knobel op uw hond dient door een dierenarts te worden beoordeeld. Knobels die van grootte veranderen, rood en jeukerig worden rondom de randen, gaan ulcereren, of langer dan vier weken aanwezig zijn zonder onderzoek, verdienen
```