Wat is larynxverlamming bij honden?
De larynx — meestal de stembanden genoemd — bevindt zich aan de ingang van de luchtpijp en speelt een cruciale rol bij het ademhalen. Bij inademing worden gepaarde kraakbeenstructuren genaamd aritenoid-kraakbenen opgetrokken door spieren, waardoor de luchtwegen verwijden zodat lucht vrij in de longen kan stromen. Bij het slikken sluiten dezelfde structuren zich om te voorkomen dat voedsel en vloeistof in de luchtwegen terechtkomen.
Bij larynxverlamming zijn de zenuwen die de spieren controleren die de aritenoid-kraakbenen openen beschadigd of functioneren niet correct. Hierdoor openen de aritenoid-kraakbenen niet meer volledig tijdens inademing. In plaats van een ruime, open luchtwegen, ademt de hond door een gedeeltelijk verstopte passage, wat het karakteristieke geluide bij het ademen veroorzaakt dat eigenaren het eerst opmerken. In ernstige gevallen kan de larynx bijna volledig verstopt raken, wat een levensbedreigende ademhalingsnoodtoestand veroorzaakt.
Rassen die het meest worden aangetroffen
Larynxverlamming treft zowel grote als kleine rassen, maar de meest voorkomende zijn:
- Labrador Retrievers — het meest getroffen ras in het algemeen, vooral middelbare leeftijd en oudere dieren
- Golden Retrievers
- Irish Setters
- Sint-Bernards
- Siberische Huskies
Bij kleine rassen is larynxverlamming meestal idiopathisch — wat betekent dat geen onderliggende oorzaak kan worden vastgesteld. Bij grote en reuzenrassen wordt het steeds meer erkend als onderdeel van een bredere aandoening.
Geriatrische larynxverlamming polyneuropathie
Bij oudere Labradors en andere grote rasen wordt larynxverlamming nu steeds vaker begrepen als het vroegste en meest zichtbare teken van een progressieve neuromusculaire ziekte genaamd geriatrische larynxverlamming polyneuropathie (GLVP). Deze aandoening treft het perifere zenuwstelsel meer in het algemeen, wat betekent dat aangetaste honden in de loop der tijd ook achterpotige zwakte, spierverlies en andere tekenen van gegeneraliseerde zenuwdisfunctie kunnen ontwikkelen. Dit herkennen is belangrijk omdat het verandert hoe de aandoening wordt beheerd en wat eigenaren op lange termijn kunnen verwachten.
Symptomen herkennen
Larynxverlamming ontwikkelt zich meestal geleidelijk, en eigenaren passen zich vaak aan vroege symptomen aan zonder het belang ervan in te zien. De symptomen verslechteren meestal over maanden of jaren.
- Stemverandering — een hese, veranderde blaf is vaak een van de vroegste symptomen die eigenaren opmerken
- Geluiden bij het ademen — een hard geruis of raspend geluid bij inademing, bekend als inspiratoire stridor, wordt steeds luider naarmate de aandoening erger wordt
- Vermoeidheid na inspanning — honden worden veel sneller moe dan voorheen en zoeken mogelijk schaduw of rust tijdens wandelingen
- Kokhalzen of hoesten bij het eten of drinken, omdat voedsel of water gedeeltelijk in de luchtwegen terechtkomt
- Gemakkelijk oververhit raken, zelfs bij milde temperaturen
- In ernstige gevallen cyanose — een blauw of paarse verkleuring van de tandvlees die kritiek lage zuurstofgehaltes aangeeft
Het kritieke gevaar van warmte en inspanning
Honden met larynxverlamming lopen een heel groot risico op hitteberoerte en acute ademhalingsproblemen. Dit is een van de belangrijkste dingen die elke eigenaar van een aangetaste hond moet begrijpen.
Een gezonde hond hijgt om af te koelen, waardoor snel lucht over het oppervlak van de tong en bovenste luchtwegen beweegt. Honden met larynxverlamming hebben een sterk vernauwde luchtwegen, wat betekent dat ze onder dezelfde omstandigheden waarin een gezonde hond zich goed zou voelen, heel snel overweldigd kunnen raken. Naarmate de lichaamstemperatuur stijgt, ademen ze sneller; maar hoe sneller en harder ze proberen adem te halen door de vernauwde larynx, des te meer zwellen de luchtwegen en vernauwen verder, wat een gevaarlijke cyclus creëert. Warm weer, opwinding, inspanning en stress zijn allemaal mogelijke triggers voor een ademhalingscrisis bij deze honden.
Tijdens warm weer moeten honden met larynxverlamming in koele, airconditioned omgevingen worden gehouden tijdens de warmste delen van de dag. Wandelingen moeten beperkt zijn tot vroeg in de ochtend of 's avonds en kort houden. Elk teken van zwaar ademen of oververhitting moet als een noodgeval worden behandeld.
Wanneer dierenartshulp nodig is
De volgende symptomen vertegenwoordigen een levensbedreigende noodtoestand die onmiddellijke dierenartshulp vereist:
- Blauw, grijs of paars tandvlees — cyanose geeft zuurstofgebrek aan en betekent dat de hond niet adequaat kan ademen
- Ernstige ademhalingsmoeilijkheden — zwaar ademen, happen naar adem of volledige onmogelijkheid om normaal adem te halen
- Ineenstorting
Bij transport van een aangetaste hond naar de dierenarts, houdt u hem zo kalm en koel mogelijk. Gebruik airconditioning in de auto en vermijd opwinding. Tijd is kritiek in een ademhalingscrisis.
Diagnose
Definitieve diagnose vereist laryngoscopie — directe visualisatie van de larynx onder lichte sedatie. Met de hond onder een zeer licht vlak van anesthesie dat spontane ademhaling ondersteunt, kan de dierenarts de aritenoid-kraakbenen observeren tijdens inademing. In een normale larynx zwaien de kraakbenen breed open met elke ademtocht. Bij larynxverlamming blijven ze stil of bewegen nauwelijks. De mate van beperking die wordt waargenomen, bepaalt aanbevelingen over behandeling.
Conservatieve beheer
Voor honden met milde symptomen kan conservatieve beheer het comfort verbeteren en het risico verkleinen:
- Een tuig gebruiken in plaats van een halsband om druk op de keel te voorkomen
- Inspanning beperken, vooral bij warm weer
- Gewichtsbeheersing, omdat overgewicht de inspanning om te ademen aanzienlijk verergert
- Stressvolle situaties vermijden en angst beheersen
- De hond in een koele omgeving houden en monitoren