Wat Is een Hartgeruisel bij Honden?
Een hartgeruisel is een abnormaal geluid dat met een stethoscoop tijdens de hartslag wordt gehoord. In plaats van het schone "lub-dub" van een gezond hart, produceert een geruisel een suizend of fluisterend geluid veroorzaakt door turbulente bloedstroom. Geruisels zijn zelf geen diagnose — het zijn een klinische bevinding die aangeeft dat je dierenarts verder onderzoek moet doen.
Het begrijpen van het classificatiesysteem, het type geruisel en de meest waarschijnlijke onderliggende oorzaken helpt je om de volgende stappen met vertrouwen aan te pakken.
De Hartgeruisel Classificatieschaal: Graad 1 tot Graad 6
Dierenartsen gebruiken een gestandaardiseerde classificatieschaal van 1 tot 6 om te beschrijven hoe luid en intens een geruisel is. De graad komt niet altijd direct overeen met de ernst van de ziekte, maar het geeft nuttige informatie over hoe ver het proces kan zijn gevorderd.
- Graad 1: Zeer zwak en nauwelijks hoorbaar, zelfs met een stethoscoop in een stille ruimte. Vaak toevallig opgemerkt tijdens routineonderzoeken.
- Graad 2: Zacht maar consistent hoorbaar met een stethoscoop.
- Graad 3: Matig luid, gemakkelijk hoorbaar. Ongeveer de scheidslijn tussen milde en aanzienlijke geruisels.
- Graad 4: Luid geruisel, nog steeds met een stethoscoop te detecteren.
- Graad 5: Zeer luid, en een "voelbare trilling" — een vibratie die voelbaar is door een hand op de borstmuur te plaatsen — is aanwezig.
- Graad 6: De luidste categorie. Hoorbaar zonder stethoscoop direct op de borst geplaatst, en een voelbare trilling is altijd aanwezig.
Hogere graden worden vaker geassocieerd met structurele hartziekte, maar een Graad 2-geruisel veroorzaakt door ernstige mitraalkleppziekte kan nog steeds klinisch significant zijn.
Systolische versus Diastolische Geruisels
Geruisels worden ook geclassificeerd naar wanneer ze in de hartcyclus optreden. Systolische geruisels treden op tijdens de contractiefase van het hart en zijn het meest voorkomende type bij honden. Ze worden typisch geassocieerd met mitrale of tricuspidaalklep ziekte, of uitstroomobstructies. Diastolische geruisels treden op tijdens de vullingsfase en zijn veel minder vaak bij honden, wijzend op aortale of longkleppulmonale onvoldoendheid. Continue geruisels worden gedurende de hele cyclus gehoord en kunnen duiden op een patentus ductus arteriosus, een aangeboren afwijking.
Links-laterale versus Rechts-laterale Geruisels
De locatie waar het geruisel het luidst is, geeft belangrijke aanwijzingen over de herkomst. Links-laterale geruisels zijn het meest voorkomend en worden meestal gehoord over het mitraalklep gebied aan de linkerkant van de borst. Ze worden meestal veroorzaakt door myxomateuze mitraalkleppziekte (MMVD). Rechts-laterale geruisels, gehoord aan de rechterkant van de borst, wijzen vaker op tricuspidaalkleppziekte, die ook naast MMVD kan voorkomen.
Onschuldige en Fysiologische Geruisels bij Puppies
Niet alle geruisels wijzen op ernstige ziekte. Jonge puppies, meestal tussen de 6 en 12 weken oud, kunnen een zogenaamd onschuldig of fysiologisch geruisel hebben. Deze worden veroorzaakt door snelle groei, een relatief dunne borstmuur en turbulente bloedstroom door een nog steeds zich ontwikkelend cardiovasculair systeem. Ze zijn meestal Graad 1 tot 2, links-lateraal gelegen, en hebben geen klinische betekenis.
In de overgrote meerderheid van de gevallen verdwijnen onschuldige puppygeruisels vanzelf tussen de 4 tot 6 maanden. Blijft een geruisel langer dan dit moment bestaan, dan is een grondiger hartonderzoek gerechtvaardigd om aangeboren hartafwijkingen uit te sluiten.
Belangrijkste Oorzaken van Hartgeruisels bij Volwassen Honden
Myxomateuze Mitraalkleppziekte (MMVD)
MMVD is verreweg de meest voorkomende oorzaak van verworven hartgeruisels bij honden, goed voor de meerderheid van de gevallen in de dagelijkse praktijk. De mitraalklep, die zich tussen de linkeratrium en linkerkamer bevindt, degeneert geleidelijk. De kleppenblaadjes worden dikker, worden knobbelig en sluiten niet meer goed, waardoor bloed achterwaarts stroomt — een proces dat regurgitatie wordt genoemd.
MMVD treft voornamelijk kleine tot middelgrote rassen, waaronder Cavalier King Charles Spaniëls, Teckels, Miniatuur Schnauzers en Poedels. Het is een progressieve ziekte die uiteindelijk tot congestief hartfalen kan leiden als het niet goed wordt beheerd.
Gedilateerde Cardiomyopathie (DCM)
DCM komt vaker voor bij grote en reuzenrassen, waaronder Dobermanns, Grote Danes, Ierse Wolfhonden en Boxers. Bij DCM verzwakt de hartspier en worden de kamers groter, wat de pompfunctie van het hart vermindert. Geruisels bij DCM-honden zijn meestal zachter en worden veroorzaakt door mitrale of tricuspidaalklep regurgitatie secundair aan de vergrote, verwrongen hartkamers, in plaats van primaire kleppziekte.
Diagnose van de Oorzaak: De Rol van Echocardiografie
Een stethoscooponderzoek kan een geruisel detecteren en de graad schatten, maar het kan de onderliggende oorzaak niet bepalen of beoordelen hoeveel het hart is aangetast. Een echocardiogram — een echoonderzoek van het hart — is de gouden standaard voor diagnose. Het stelt een cardioloog of opgeleide dierenarts in staat de kleppstructuren te visualiseren, de grootte van de kamers te meten, de pompfunctie te beoordelen en vloeistofophoping op te sporen. Borstfoto's kunnen hartvergroting en vocht in de longen aantonen, en een elektrocardiogram (ECG) kan hartritmestoornissen detecteren.
Het ACVIM Stagingssysteem
Het American College of Veterinary Internal Medicine (ACVIM) heeft een consensusstagingssysteem voor MMVD vastgesteld dat behandelbesluiten stuurt:
- Stadium A: Rassen met hoog risico op het ontwikkelen van MMVD maar zonder gedetecteerd geruisel. Geen behandeling vereist, maar regelmatige controle aanbevolen.
- Stadium B1: Geruisel aanwezig maar geen hartvergroting op X-foto of echocardiogram. Momenteel geen behandeling aanbevolen; monitoring elke 12 maanden.
- Stadium B2: Geruisel aanwezig met aanwijzingen van hartvergroting. Pimobendan wordt nu in dit stadium aanbevolen, omdat onderzoeken hebben aangetoond dat het het ontstaan van hartfalen aanzienlijk uitstelt.
- Stadium C: Huidige of eerdere tekenen van congestief hartfalen. Actieve behandeling met diuretica, pimobendan en ACE-remmers is vereist.
- Stadium D: Refractair hartfalen dat niet meer toereikend reageert op standaardbehandelingen. Palliatieve zorg en geavanceerde beheeropties worden overwogen.