Wat is glaucoom bij honden?
Glaucoom is een aandoening waarbij de druk in het oog — de intraorbitale druk (IOP) — stijgt tot een niveau dat de oogzenuw en netvlies beschadigt. Omdat deze structuren niet kunnen herstellen nadat ze zijn vernietigd, is het gezichtsverlies veroorzaakt door glaucoom permanent. Acuut glaucoom is een van de echte noodgevallen in de dierengeneeskundige oogheelkunde: zonder snelle behandeling kan een hond alle zicht in het aangetaste oog binnen 24 tot 48 uur verliezen.
Normale IOP bij honden ligt tussen 10 en 25 mmHg. Metingen boven 30 mmHg worden beschouwd als diagnostisch voor glaucoom. Een druk boven 50 mmHg vormt een acute noodsituatie die onmiddellijke interventie vereist.
Hoe wordt de intraorbitale druk gemeten?
Dierenartsen meten IOP met behulp van een tonometer. De Tonovet rebound tonometer is het voorkeursinstrument in de moderne praktijk omdat het geen verdovingsdruppels vereist en minimaal ongemak veroorzaakt. Een klein puntje raakt even het cornea-oppervlak en berekent de druk op basis van de terugkaats. De Tono-Pen is een ander veel gebruikt apparaat. Beide instrumenten maken snelle, betrouwbare aflezingen mogelijk die behandelingsbesluiten bepalen.
Primair versus secundair glaucoom
Primair glaucoom
Primair glaucoom ontstaat uit een erfelijke afwijking van de iridocorneale hoek — het drainagesysteem waardoor het kamerwater uit het oog vloeit. Wanneer drainage is belemmerd zonder dat er sprake is van een ander onderliggend ziekteproces, is de diagnose primair glaucoom. Deze vorm is sterk gekoppeld aan het ras.
Rassen met een erkende gevoeligheid omvatten Cocker Spaniëls (het meest aangetaste ras), Basset Hounds, Chow Chows, Shar Peis, Retrievers, Siberische Husky's en Welsh Springer Spaniëls. Screeningsprogramma's bestaan via organisaties zoals de British Veterinary Association en het American College of Veterinary Ophthalmologists, waardoor fokdieren met risico kunnen worden gecontroleerd op goniodysgenie (abnormale ontwikkeling van de drainagehoek) vóór fokkerij.
Secundair glaucoom
Secundair glaucoom ontwikkelt zich als gevolg van een ander ziekteproces in het oog. Veelvoorkomende oorzaken zijn:
- Uveitius — ontsteking in het oog is de meest voorkomende oorzaak van secundair glaucoom; eiwitten, cellen en ontstekingsresten kunnen de drainagehoek verstoppen
- Lensluxtie — een ontwrichtte lens kan de vloeistofstroom fysiek belemmeren
- Intraorbitale tumoren — gezwellen kunnen drainagestructuren comprimeren
- Trauma en hyphaema (bloed in het oog)
Het identificeren en behandelen van de onderliggende oorzaak staat centraal in het beheer van secundair glaucoom.
Symptomen herkennen
Acuut glaucoom is pijnlijk en de symptomen zijn meestal opvallend, hoewel eigenaren ze soms verwarren met conjunctivitis of een lichte oogirritatie. Belangrijke symptomen zijn:
- Een pijnlijk, rood oog — vaak met zichtbare zwelling van de episclerale bloedvaten
- Cornea-oedeem — een blauwgrijs wazig oppervlak van de cornea veroorzaakt door vloeistofophoping
- Een vergrote, gefixeerde pupil die niet normaal op licht reageert
- Plotseling of snel verslechterend gezichtsverlies
- Buphthalmos — vergroting van de oogbol, wat op langdurige of ernstige drukverhoging wijst
- Apathie en verminderde eetlust
- Braken, veroorzaakt door pijn
Chronisch glaucoom kan subtieler verschijnen — een geleidelijk groter wordend oog, milde visuele afwijkingen of gedragsveranderingen. Op het moment dat buphthalmos zichtbaar is, is er al aanzienlijke en meestal onomkeerbare schade opgetreden.
Spoedeisende behandeling om druk te verlagen
Wanneer acuut glaucoom is bevestigd, is de prioriteit de IOP zo snel mogelijk te verlagen. Elk uur van verhoogde druk veroorzaakt verder onomkeerbare netschade en oogzenuwschade.
- Intraveneuze mannitol — een osmotisch middel toegediend in een dosis van 2 gram per kilogram over ongeveer 20 minuten; trekt vloeistof snel uit het oog en is vaak de meest effectieve spoedeisende maatregel
- Topicale dorzolamide — een carboanhydrase-inhibitor die de productie van kamerwater vermindert; direct op het oog aangebracht
- Latanoprost — een prostaglandineanaloog die de afvoer van kamerwater dramatisch verhoogt en pupilvernauwing (miosis) veroorzaakt; vaak zeer effectief bij primair glaucoom
- Timolol — een topicale bètablokker die de productie van kamerwater vermindert
- Oraal methazolamide — een systemische carboanhydrase-inhibitor die in sommige gevallen wordt gebruikt
Spoedeisende drukverlaag geeft tijd, maar is geen genezing. Langetermijnbeheer vereist voortdurende medicatie en in veel gevallen chirurgie.
Chirurgische opties
Wanneer medicamenteus beheer niet slaagt in het handhaven van een aanvaardbare IOP, of wanneer het oog al blind en pijnlijk is, wordt chirurgische interventie overwogen. Opties zijn onder meer:
- Laserciclofotocoagulatie (CPC) — een laser richt zich op en vernietigt gedeeltelijk het ciliaire lichaam, het weefsel dat verantwoordelijk is voor de productie van kamerwater, waardoor de productie aan de bron wordt verminderd
- Gonioimplantaat of drainageshunt — een klein apparaat dat wordt ingeplant om een alternatieve drainageroute voor kamerwater te creëren
- Enucleatie — chirurgische verwijdering van het oog wordt aanbevolen voor eindstadiumglaucoom in een blind, pijnlijk oog; honden passen zich opmerkelijk goed aan aan monoculair zien
Het andere oog beschermen
Een van de belangrijkste feiten voor eigenaren van honden met primair glaucoom is het risico voor het andere oog. Bij honden met erfelijk primair glaucoom zal het andere oog in ongeveer 50 procent van de gevallen binnen acht maanden na diagnose van het eerste oog glaucoom ontwikkelen.
Om deze reden schrijven dierenartsen doorgaans profylactische behandeling voor het niet-aangetaste oog onmiddellijk voor
```