Types of Ear Infections in Dogs: Malassezia, Bacterial and Mixed Otitis
Oorinfecties behoren tot de meest voorkomende redenen waarom honden naar de dierenarts gaan, maar niet alle oorinfecties zijn hetzelfde. Of de oorzaak gist, bacteriën of een combinatie van beide is, nauwkeurige diagnose door cytologie is essentieel voordat je met behandeling begint. Hier is wat je moet weten.
Het begrijpen van de ooranatomie van honden
Voordat we de soorten oorinfectie verkennen, helpt het om te begrijpen waarom honden er zo vatbaar voor zijn. Het hondengehoorkanaal heeft een L-vormige structuur: een lang verticaal kanaal loopt omlaag vanaf de ooropening, buigt dan horizontaal af naar het trommelvlies. Deze vorm creëert een warme, donkere, vochtige omgeving waar afval, vocht en micro-organismen gemakkelijk ophopen.
Bij hangoorrassen zoals Cocker Spaniëls, Basset Hounds en Labrador Retrievers bedekt de oorflap de opening van het kanaal, waardoor de luchtstroom verder wordt beperkt. Honden die regelmatig zwemmen of in vochtige omgevingen leven, hebben een extra vatbaarheid. Rassen met overmatig haar dat in het gehoorkanaal groeit, hebben vergelijkbare problemen. Het begrijpen van deze anatomie helpt uit te leggen waarom behandeling vaak geduld en doorzettingsvermogen vereist — lokale medicijnen moeten door de lengte van het kanaal dringen om de infectieplaats te bereiken.
Waarom cytologie onmisbaar is
Een van de belangrijkste principes bij het behandelen van oorinfecties is dat je niet de juiste behandeling kunt kiezen zonder te weten wat je behandelt. Oorcitogie — het microscopisch onderzoek van een uitstrijkje uit het gehoorkanaal — stelt je dierenarts in staat vast te stellen of de infectie wordt veroorzaakt door gist, bacteriën (en zo ja, wat voor soort) of een combinatie. Behandeling gekozen zonder cytologie is giswerk, en het gebruik van de verkeerde medicatie kan de aandoening verergeren of bijdragen aan antimicrobiële resistentie.
Cytologie is een snelle test die in huis kan worden uitgevoerd en zou bij elk ooronderzoek moeten worden gedaan. Het kan je niet het volledige bacteriële gevoeligheidsprofiel vertellen — daarvoor is kweken en gevoeligheidstesten nodig — maar het geeft essentiële informatie om de initiële behandeling te begeleiden en de respons in de loop van de tijd te controleren.
Malassezia (gist) otitis
Malassezia pachydermatis is een gistorganisme dat normaal op de hondenhuidt en in klein aantal in het gehoorkanaal leeft. Onder bepaalde omstandigheden — meestal wanneer de ooromgeving warmer, vochtiger of olieachtiger wordt dan normaal — vermenigvuldigt de gist zich en veroorzaakt infectie. Dit wordt meestal gezien als secundair aan allergische huidziekte, die de huidbarrière en lipidsamenstelling van het gehoorkanaal verandert, ideale omstandigheden voor gistoverweldiging creërend.
Herkennen van Malassezia oorinfecties
De symptomen van een gistoorinfectie zijn vrij onderscheidend als je weet waar je op moet letten:
- Donkerbruim, wasachtig uitscheidsel dat lijkt op koffieprut of oorslijm
- Een karakteristieke zoete, muffige of broodachtige geur — vaak beschreven als gistig
- Roodheid en milde tot matige ontsteking van het gehoorkanaal
- Krabben aan het getroffen oor en hoofdschudden
- Gehoorkanaal dat in chronische gevallen verdikte aanvoelt bij tastend onderzoek
Bij cytologie verschijnt Malassezia als kleine pinda- of voetafdruk-vormige organismen. Het vinden van meer dan een klein aantal per sterk vergrotingsveld wordt als klinisch significant beschouwd.
Behandeling van Malassezia otitis
Gistinfecties reageren in het algemeen goed op antischimmelbehandeling. Lokale oordruppels met azole-antischimmels zoals miconazol of clotrimazol zijn de belangrijkste behandeling, vaak gecombineerd met een ontstekingsremmende corticosteroïde om de jeuk en zwelling te verminderen. In gevallen waarin de infectie uitgebreid is of de hond oordruppels niet tolereert, kan systemisch itraconazol of ketoconazol worden voorgeschreven.
Bacteriële otitis: Pseudomonas en verder
Bacteriële oorinfecties kunnen door verschillende organismen worden veroorzaakt. Staphylococcus pseudintermedius is het meest geïsoleerde bacteriën in hondenotitis en is over het algemeen eenvoudig te behandelen met geschikte antibiotische oordruppels. Chronische of terugkerende gevallen worden echter steeds vaker gecompliceerd door de aanwezigheid van gram-negatieve bacteriën, vooral Pseudomonas aeruginosa.
Pseudomonas otitis: een ernstige uitdaging
Pseudomonas aeruginosa is een bijzonder problematische ziekteverwekker in het gehoorkanaal. Het is inherent resistent tegen veel gebruikte antibiotica, heeft een opmerkelijk vermogen om biofilms (beschermende lagen van bacteriën ingebed in een polysacharidematrix die ze aanzienlijk moeilijker maakten uit te roeien) te vormen, en ontstaat meestal in oren die al meerdere keren met breed-spectrum antibiotica zijn behandeld.
Sleutelkenmerken die wijzen op betrokkenheid van Pseudomonas zijn:
- Groen, purulent (pus-achtig) uitscheidsel — een opvallende en karakteristieke bevinding
- Een bijzonder walgelijk of stinkende geur
- Ernstige pijn bij palpatie van het gehoorkanaal
- Geen respons op standaard antibiotische oordruppels
- Een voorgeschiedenis van chronische of regelmatig terugkerende oorinfecties
Als Pseudomonas wordt vermoed of bevestigd door cytologie en kweek, moet behandeling worden afgestemd op het gevoeligheidsprofiel. Fluoroquinoloon-oordruppels (zoals enrofloxacine of marbofloxacinepreparaten) of polymyxine B worden vaak gebruikt. Gehoorkanaal spoelen, uitgevoerd door een dierenarts, is vaak nodig om biofilm en uitscheidsel te verwijderen die anders zouden voorkomen dat lokale medicijnen effectief zijn.
Gemengde infecties
Het is zeer gebruikelijk dat oorinfecties zowel gist en bacteriën tegelijkertijd omvatten, of meerdere bacteriële soorten. Gemengde infecties zijn complexer om te beheren omdat behandeling effectief moet zijn tegen alle aanwezige organismen. Breed-spectrum combinatie-oorpreparaten die zowel antischimmel en antibacteriële middelen naast een corticosteroïde bevatten, zijn beschikbaar en zijn geschikt voor veel gemengde gevallen, hoewel kweek en