DIT IS EEN SPOEDGEVAL VOOR DE DIERENARTS — HANDEL ONMIDDELLIJK
Als uw hond kokhalst zonder iets op te geven, een zichtbaar opgezette buik heeft en angstig of onrustig lijkt, wacht dan niet. Probeer geen huismiddeltjes. Kijk niet de nacht af of het beter wordt. Bel nu meteen de dichtstbijzijnde spoeddienst van een dierenartsenpraktijk en ga er direct naartoe. Maagdilatatie-volvulus — vaak GDV of maagtorsie genoemd — doodt honden binnen enkele uren als er niet operatief wordt ingegrepen. Tijd is de meest kritische factor voor de overlevingskans.
Wat is GDV?
GDV ontstaat wanneer de maag zich snel met gas vult en zich vervolgens om zijn eigen as draait, waarbij hij aan beide uiteinden afgeknepen wordt. Door deze draaiing — een volvulus genoemd — wordt het gas in de maag opgesloten zonder dat het kan ontsnappen. Terwijl de maag opzwelt, drukt hij grote bloedvaten dicht, waardoor de bloedtoevoer naar de maagwand en andere organen wordt afgesloten. Het maagweefsel begint binnen één tot twee uur na het ontstaan van de volvulus af te sterven. Als de aandoening verder voortschrijdt, komen er gifstoffen in de bloedbaan, daalt de bloeddruk en kan het hart dodelijke ritmestoringen ontwikkelen.
Zonder spoedoperatie is GDV bijna altijd dodelijk. Zelfs bij snelle behandeling hangen de overlevingskansen sterk af van hoe snel de hond bij een chirurgisch team terechtkomt.
Welke honden lopen risico?
GDV komt het meest voor bij grote rassen met een diepe borstkas. De diepe borstkas zorgt voor een fysieke situatie waarin de maag kan draaien. Rassen met een verhoogd risico zijn onder andere:
- Duitse dog — een van de rassen met het hoogste risico
- Duitse herder
- Grote poedel
- Weimaraner
- Ierse setter
- Dobermann
- Rottweiler
- Bloedhond
- Basset hound — gezien de bouw een minder voor de hand liggend risico, maar met een diepe borstkas ten opzichte van de lichaamsgrootte
Binnen deze rassen is het risico verder verhoogd bij oudere honden, honden met een eerstegraads familielid dat GDV heeft gehad, honden die één grote maaltijd per dag eten in plaats van kleinere porties, en honden die direct na het eten intensief bewegen. Reuen lijken een iets hoger risico te hebben dan teven.
Verschijnselen van GDV: waar u op moet letten
De verschijnselen van GDV kunnen zich zeer snel ontwikkelen — een hond die een uur eerder nog gezond leek, kan in kritieke toestand zijn. Let op:
- Onproductief kokhalzen — de hond probeert duidelijk te braken, maar er komt niets of vrijwel niets omhoog
- Een zichtbaar opgezette, uitgezette buik, vooral aan de linkerkant achter de ribbenkast
- Extreme onrust — niet tot rust kunnen komen, heen en weer lopen, steeds van positie veranderen
- Overmatig kwijlen of schuimend speeksel
- Bleke of witte tandvlees — een teken van slechte bloedcirculatie en shock
- Snelle, oppervlakkige ademhaling
- Zwakte, instorten of niet kunnen staan
U hoeft niet al deze verschijnselen te zien voordat u handelt. Als uw hond onproductief kokhalst en op enige manier in nood is, behandel het dan als een GDV-spoedgeval totdat een dierenarts iets anders vaststelt.
Wat u NIET moet doen
In de tijd tussen het herkennen van mogelijke GDV en de aankomst bij de dierenarts is het belangrijk om handelingen te vermijden die de situatie verergeren:
- Geef uw hond geen voer of water — dit vergroot het volume in een maag die al in de problemen zit
- Probeer het gas niet zelf af te laten met een huismiddel — dit werkt niet en kost kostbare tijd
- Geef geen medicijnen, tenzij een dierenarts u dat telefonisch specifiek opdraagt
- Wacht niet af of de hond er zelf bovenop komt — GDV verdwijnt niet zonder behandeling
Bel onderweg vooruit naar de dierenartsenpraktijk, zodat zij zich op uw komst kunnen voorbereiden. Dat kan bij aankomst kostbare minuten schelen.
Spoedbehandeling van GDV
Wanneer een hond met GDV bij een dierenartsenpraktijk aankomt, zijn de eerste prioriteiten het stabiliseren van de bloedcirculatie en het verlichten van de druk in de maag. Dit gebeurt doorgaans met intraveneuze vloeistoffen om de shock te behandelen en met een ingreep om de maag te ontlasten — door een sonde via de slokdarm in te brengen of door een naald door de buikwand te steken om het opgesloten gas te laten ontsnappen.
Zodra de hond stabiel genoeg is voor narcose, wordt er een spoedoperatie uitgevoerd. Tijdens de operatie doet het veterinaire team het volgende:
- De maag terugbrengen in de juiste positie
- De maagwand, de milt en andere aangedane weefsels beoordelen op gebieden met necrose (afgestorven weefsel)
- Al het weefsel verwijderen dat zich niet kan herstellen
- Een gastropexie uitvoeren — het chirurgisch vastzetten van de maag aan de buikwand om te voorkomen dat de draaiing opnieuw optreedt
De operatie is complex en langdurig. Het herstel vereist intensieve controle, vaak enkele dagen in een dierenkliniek. De prognose hangt sterk af van hoe lang de volvulus aanwezig was voordat er werd geopereerd en of er al aanzienlijke weefselsterfte was opgetreden.
Gastropexie: herhaling voorkomen — en GDV van tevoren voorkomen
Een gastropexie is een chirurgische ingreep waarbij de maag permanent aan de binnenzijde van de buikwand wordt vastgezet. Zodra dit is gebeurd, is het uiterst onwaarschijnlijk dat de maag opnieuw kan draaien, zelfs als hij zich met gas vult. Deze operatie wordt uitgevoerd als onderdeel van de spoedbehandeling van GDV, maar kan ook profylactisch worden uitgevoerd — dat wil zeggen vóórdat er ooit GDV ontstaat — bij honden met een hoog risico.
Profylactische gastropexie is een goed onderbouwde optie voor risicorassen en is steeds vaker beschikbaar via minimaal invasieve laparoscopische (kijkoperatie) chirurgie. Veel eigenaren van Duitse doggen, grote poedels en andere rassen met een hoog risico kiezen er nu voor om deze operatie te laten uitvoeren wanneer hun hond toch al een andere ingreep ondergaat, zoals een castratie of sterilisatie, om het aantal narcoses te beperken.
Heeft u een groot ras met een diepe borstkas, bespreek profylactische gastropexie dan met uw dierenarts-chirurg. De ingreep is aanzienlijk minder complex en minder kostbaar wanneer hij als geplande operatie wordt uitgevoerd in plaats van in een noodsituatie, en biedt een hoge mate van bescherming tegen een aandoening die anders mogelijk dodelijk is.
Het risico verkleinen
Hoewel profylactische gastropexie de meest betrouwbare preventieve maatregel is voor honden met een hoog risico, wordt aangenomen dat verschillende managementmaatregelen de kans op het ontstaan van GDV verkleinen:
- Geef twee of drie kleinere maaltijden per dag in plaats van één grote dagelijkse maaltijd
- Vermijd intensieve inspanning gedurende minimaal een uur vóór en één tot twee uur na het eten
- Laat de hond niet direct voor of na de maaltijd grote hoeveelheden water drinken
Het gebruik van verhoogde voerbakken werd in het verleden aanbevolen als preventieve maatregel, maar de huidige onderzoeksgegevens ondersteunen dit niet — sommige studies suggereren dat verhoogde bakken bij bepaalde rassen het risico juist kunnen vergroten. Bakken op standaardhoogte zijn de veiligere keuze, tenzij uw dierenarts anders adviseert voor een individuele hond met specifieke lichamelijke problemen.
De verschijnselen van GDV kennen en zonder uitstel handelen blijft het allerbelangrijkste wat elke eigenaar van een hond met een hoog risico kan doen.