Diabetes mellitus bij katten: Een ander ziektebeeld dan diabetes bij honden
Als de meeste mensen het woord diabetes horen, denken ze aan insulinespuiten en een diagnose voor het leven. Voor honden is dat beeld grotendeels accuraat. Voor katten is het verhaal echter veel genuanceerder — en veel hoopvoller. Diabetes mellitus bij katten lijkt meer op menselijke type 2-diabetes dan op de versie bij honden, en met vroege, agressieve behandeling kan een aanzienlijk deel van de katten volledige remissie bereiken, wat betekent dat ze helemaal geen insuline meer nodig hebben.
Begrijpen waarom diabetes bij katten anders is — en wat dat voor de behandeling betekent — kan een enorm verschil maken voor het lange termijnresultaat van uw kat.
Wat veroorzaakt diabetes bij katten?
Bij katten ontwikkelt diabetes zich voornamelijk door insulineresistentie in plaats van volledige vernietiging van de insuline producerende cellen in de alvleesklier. De alvleesklier produceert nog steeds insuline, maar de cellen van het lichaam reageren er slecht op, wat betekent dat het glucosegehalte in het bloed stijgt. Na verloop van tijd raken de alvleesklier cellen uitgeput doordat zij overdreven insuline produceren en kunnen deze beschadigd raken — maar als de behandeling vroeg genoeg wordt gestart, voordat te veel schade accumuleert, kunnen deze cellen herstellen.
Verschillende risicofactoren maken bepaalde katten meer gevoelig voor het ontwikkelen van diabetes. Overgewicht is de grootste veranderbare risicofactor — overtollig vetweefsel bevordert actief insulineresistentie. Gesteriliseerde mannetjeskatten komen onevenredig vaak voor, evenals zittende binnenkatten. Langdurig gebruik van glucocorticoidmedicijnen (steroïden), vaak voorgeschreven voor aandoeningen zoals allergische huidziekte of ontstekingsziekten van het maagdarmkanaal, is een ander goed erkend risico. Katten ouder dan zeven jaar hebben een hoger risico in het algemeen, waarbij het aantal gevallen scherp stijgt met de leeftijd.
De signalen herkennen
De klassieke symptomen van diabetes bij katten zijn hetzelfde als bij honden: verhoogde dorst, verhoogde urineproductie, gewichtsverlies ondanks goed of zelfs gulzig eten, en algemene lethargie. Katteneigenaren kunnen opmerken dat de kattenbak merkbaar voller en zwaarder wordt, of dat hun kat plotseling uit ongebruikelijke bronnen drinkt, zoals kranen of plassen.
Een subtieler teken dat meer specifiek voor katten is, is een verandering in houding genaamd plantairade stand, waarbij de kat lijkt te lopen op de hakken in plaats van op de poten, wat een afgeplatte, lage gang geeft. Dit wordt veroorzaakt door diabetische neuropathie die de achterpoten aantast en duidt op ziekte die al enige tijd voortschrijdt.
Diagnose
De diagnose vereist het vinden van persistent verhoogde bloedglucose naast glucose in de urine. Een belangrijk voorbehoud bij katten is dat zij zeer gevoelig zijn voor stresshyperglycemie — een tijdelijke piek in bloedglucose veroorzaakt door de angst voor een bezoek aan de dierenarts — die diabetes op een enkele bloedtest kan nabootsen. Uw dierenarts zal daarom vaak ook fructosamine meten, een eiwit dat het gemiddelde bloedglucose over de voorgaande twee tot drie weken weerspiegelt en onbeïnvloed is door korte termijn stress. Een hoog fructosamineniveau samen met verhoogde bloedglucose geeft een veel duidelijker beeld.
Het doel: Strakke bloedglucoseregeling voor remissie
Het belangrijkste concept in diabetes management bij katten is dat vroege, strakke glycemische controle de kans op remissie aanzienlijk vergroot. Studies suggereren dat tussen de vijftig en tachtig procent van de katten die in de vroege stadia van hun ziekte agressief worden behandeld — met behulp van passende insuline en een voedingsverandering — volledige remissie kunnen bereiken, soms binnen weken tot maanden na het begin van de behandeling.
Dit is waarom het uitstellen van behandeling, of conservatieve behandeling met als doel "de glucose gewoon wat omlaag houden", algemeen beschouwd wordt als een gemiste kans. Het window voor remissie is het breedst vroeg in de ziekte, wanneer alvleesklier cellen nog geen onomkeerbare schade hebben opgelopen.
Insuline voor katten: Waarom glargine de voorkeur geniet
De keuze van insuline maakt aanzienlijk verschil bij katten. Langwerkende insulineanaloga, met name insuline glargine (verkocht onder de merknaam Lantus) en insuline detemir, worden nu veel beschouwd als de gouden standaard voor diabetes bij katten omdat zij een soepel, duurzaam effect geven zonder scherpe pieken die gevaarlijke hypoglycemie kunnen veroorzaken. In tegenstelling tot Caninsulin (die veel bij honden wordt gebruikt), wordt glargine twee keer daags gegeven en handhaaft stabielere glucoseniveaus gedurende de dag en nacht.
Uw dierenarts zal een startdosis berekenen en deze aanpassen op basis van glucosemetingen. Verander nooit de insulinedosis van uw kat zonder begeleiding, aangezien zowel overdosering als onderdosering echte risico's met zich meebrengen.
Voeding: Hoog eiwit, laag koolhydraat
Voedingsverandering is niet optioneel bij diabetes bij katten — het is een hoeksteen van behandeling en een van de krachtigste beschikbare instrumenten. Katten zijn obligate carnivoren en zijn geëvolueerd op een voeding die van nature zeer laag in koolhydraten is. Een voeding met veel koolhydraten bevordert glucose pieken na de maaltijd die diabetes veel moeilijker controleerbaar maken.
Overstappen naar een voeding met veel eiwit en laag koolhydraat natvoer (blikvoer of pouch) vermindert aanzienlijk de glucosbelasting na de maaltijd. Veel veterinaire diabetologen bevelen natvoer aan boven droog kibble als standaard voor alle diabetische katten, omdat zelfs voorgeschreven diabetische droge voering de neiging heeft meer koolhydraat te bevatten dan ideale natvoer opties. Voedingsverandering alleen is zelden voldoende om diabetes in eerste instantie onder controle te krijgen — de meeste nieuw gediagnosticeerde katten hebben ook insuline nodig — maar de combinatie van het juiste voer en de juiste insuline geeft de beste kans op remissie.
Thuismonitoring van glucosegehalte
Thuismonitoring van bloedglucose heeft diabetes management bij katten getransformeerd en wordt nu sterk aangemoedigd. De AlphaTRAK 2 meter is een glucosemeter speciaal gekalibreerd voor katten en honden, die nauwkeurigere aflezingen geeft dan glucosemeters voor mensen. De meeste katten kunnen met patiënte training en een voedingsbeloning leren om kleine oor- of pootsteekjes te tolereren.
Thuismonitoring stelt u in staat om glucosetrends gedurende de dag op te volgen, hypoglycemie te herkennen voordat het een noodgeval wordt, en betekenisvolle gegevens te verzamelen om met uw dierenarts te delen bij afspraken. Het betekent ook dat u voeding kunt aanpassen en uw dierenarts snel kunt contacteren als aflezingen buiten het verwachte bereik liggen.
Hypoglycemie bij katten herkennen
Hypoglycemie — bloedglucose die te laag daalt — is het belangrijkste gevaar van insulinetherapie. Tekenen zijn onder meer zwakte, wankelen, desoriëntatie, t
```