Anaemie bij katten kan variëren van een milde bijvondst tot een levensbedreigende noodsituatie. Het begrijpen van het verschil tussen regeneratieve en niet-regeneratieve anaemie helpt eigenaars samen met hun dierenarts de onderliggende oorzaak en de juiste behandeling te vinden.
Wat Is Anaemie bij Katten?
Anaemie is een afname van het aantal circulerende rode bloedcellen of de hoeveelheid hemoglobine die zij bevatten. Rode bloedcellen zijn verantwoordelijk voor het transport van zuurstof van de longen naar elk weefsel in het lichaam. Als hun aantal daalt, ontvangen cellen in het hele lichaam minder zuurstof dan nodig.
Dierenartsen meten anaemie met behulp van het packed cell volume (PCV), ook wel hematocrit genoemd. Dit wordt uitgedrukt als een percentage van het bloedvolume dat wordt ingenomen door rode bloedcellen. Bij gezonde katten ligt de PCV meestal tussen 30 en 45 procent. Een PCV onder de 25 procent is de drempel waarbij anaemie als klinisch significant wordt beschouwd. Ernstige anaemie — een PCV onder de 15 procent — is een medische noodsituatie.
Anaemie bij Uw Kat Herkennen
De verschijnselen van anaemie weerspiegelen de moeite van het lichaam om genoeg zuurstof af te leveren:
- Lethargie en verminderde interesse in activiteit
- Bleke, witte of grijze tandvlees (normaal tandvlees moet zalm roze zijn)
- Snelle of moeizame ademhaling, zelfs in rust
- Zwakheid, moeilijkheden met springen of tegenzin om te bewegen
- Verlies van eetlust
- Verhoogde hartslag
- Instorting in ernstige gevallen
Bleek tandvlees is een van de meest betrouwbare snelle controles die een eigenaar thuis kan uitvoeren. Druk met een vinger tegen het tandvlees van uw kat, laat los en de kleur zou binnen twee seconden moeten terugkeren. Tandvlees dat wit, zeer bleek roze of gelig is, vereist urgente veterinaire aandacht.
Soorten Anaemie: Regeneratief vs Niet-Regeneratief
Het classificeren van anaemie als regeneratief of niet-regeneratief is een van de belangrijkste stappen bij het vinden van de oorzaak.
Regeneratieve Anaemie
Bij regeneratieve anaemie reageert het beenmerg normaal op het verlies van rode bloedcellen door deze in versneld tempo aan te maken. Onrijpe rode bloedcellen genaamd reticulocyten stromen de bloedbaan in en kunnen op een bloeduitstrijkje of gespecialiseerde reticulocytentelling worden opgespoord. De twee belangrijkste oorzaken van regeneratieve anaemie zijn:
- Bloedverlies — van trauma, interne bloeding, parasieten zoals vlooien of teken, of maagdarmuitzwering
- Hemolise — vroegtijdige vernietiging van rode bloedcellen, die kan worden veroorzaakt door immuungemedieerde hemolytische anaemie (IGHA), infecties, gifstoffen of parasieten zoals Mycoplasma haemofelis
Niet-Regeneratieve Anaemie
Bij niet-regeneratieve anaemie produceert het beenmerg onvoldoende rode bloedcellen. Reticulocytentelllingen zijn laag of afwezig. Oorzaken zijn onder meer:
- Chronische nierziekte (CNZ) — de meest voorkomende oorzaak bij oudere katten
- Chronische ontstekings- of infectieuze ziekte
- Beenmergaandoeningen waaronder leukemie of aplastische anaemie
- Voedingstekorten
- FeLV-infectie (feline leukemievirus), die het beenmerg direct onderdrukt
De Rol van FeLV en FIV-testen
Testen op feline leukemievirus (FeLV) en feline immunodeficiëntievirus (FIV) zijn essentieel bij elke anemische kat die niet al is gescreend. Beide retrovirussen hebben een significant impact op het immuunsysteem en beenmerg.
FeLV is in het bijzonder sterk geassocieerd met anaemie. Het kan rode bloedcelproductie direct onderdrukken, immuungemedieerde vernietiging van rode bloedcellen veroorzaken, of aangetaste katten vatbaar maken voor beenmergkankers. FIV veroorzaakt meestal een meer chronische immunosuppressie die katten gevoelig maakt voor secundaire infecties, waarvan sommige anaemie kunnen triggeren.
Deze testen zijn eenvoudige in-kliniek bloedtesten die resultaten binnen minuten opleveren. Ze moeten worden uitgevoerd bij elke niet-gevaccineerde kat, elke kat met toegang tot buiten, of elke kat waarvan de status onbekend is.
Immuungemedieerde Hemolytische Anaemie bij Katten
Immuungemedieerde hemolytische anaemie (IGHA) treedt op wanneer het immuunsysteem foutievelijk de eigen rode bloedcellen van de kat aanvalt en vernietigt. Bij honden is primaire (idiopathische) IGHA gebruikelijk. Bij katten is dit veel zeldzamer, en secundaire IGHA — geactiveerd door een onderliggende oorzaak zoals Mycoplasma haemofelis-infectie, FeLV, bepaalde geneesmiddelen of andere ziekten — is typischer.
Diagnose omvat de Coombs-test (die antilichamen op rode bloedceloppervlakken detecteert), evaluatie van bloeduitstrijkjes en onderzoek naar onderliggende triggers. Behandeling richt zich zowel op de immuunrespons — met behulp van steroïden of ander immuunsuppressiva — als op elke identificeerbare onderliggende ziekte. Doxycycline is het voorkeurantibiotic als Mycoplasma haemofelis wordt geïdentificeerd of vermoed.
Anaemie en Chronische Nierziekte
CNZ is zeer veel voorkomend bij katten van middelbare leeftijd en ouder, en anaemie is een van de belangrijkste complicaties. Gezonde nieren produceren een hormoon erythropoëtine (EPO) dat het beenmerg signaleert rode bloedcellen aan te maken. Als de nieren falen, daalt de EPO-productie en vertraagt het beenmerg zijn productie dienovereenkomstig.
Deze EPO-deficiëntie-anaemie werd historisch behandeld met humaan recombinant EPO, maar dit activeerde regelmatig een immuunreactie bij katten die het geïnjecteerde EPO en het eigen EPO van de kat tegelijk vernietigt — waardoor de anaemie permanent verslechterde.
Darbepoetin alfa is nu de voorkeurbehandeling. Dit synthetische EPO-analoog, oorspronkelijk ontwikkeld voor gebruik bij dialysepatiënten, veroorzaakt veel minder waarschijnlijk een immuunrespons bij katten. Het wordt gegeven door subcutane injectie, meestal eerst wekelijks, dan in langere intervallen zodra de PCV stabiel is. De responspercentages zijn goed, en veel katten vertonen aanzienlijke verbetering in energie en levenskwaliteit binnen enkele weken. Ijzersupplementatie wordt vaak naast darbepoetin gegeven, omdat ijzervoorraden snel worden opgebruikt wanneer het beenmerg wordt gestimuleerd meer rode bloedcellen te produceren.
Bloedtransfusies bij Katten
Bij ernstige of snel progressieve anaemie kan een bloedtransfusie nodig zijn om een kat te stabiliseren terwijl de onderliggende oorzaak wordt behandeld. Dit is een ingewikkelder onderneming bij katten dan bij honden, om één kritieke reden: katten hebben bloedgroepen.
Het feline bloedgroepensysteem heeft drie groepen: A, B en AB. Type A is verreweg het meest voorkomend. Type B is minder algemeen, maar komt frequenter voor bij bepaalde rassen, waaronder British Shorthairs, Birmanen, Perzen en Ragdolls. Type AB is zeldzaam.
Katten met type B-bloed hebben van nature sterk antilichamen tegen type A-bloed. Als een type B-kat
```